ቅዳሜ ህዳር 14 ቀን ማታ ወታደራዊው መንግሥት 6ዐ ሰዎችን ያለበቂ ምክንያት መረሸኑ የኢትዮጵያን ሰፊ ሕዝብ ብቻ ሳይሆን የውጭ ተመልካቾችን ጭምር ግራ አጋብቷቸዋል። ምንም እንኳን እስካሁን ለደርጉ ያለቅጥ መርበትበት ምክንያት የሆነው ጉዳይ በግልጽ ባይታየንም ድርጊቱ ከመርበትበት የተነሳ የተፈፀመ መሆኑን ደርሰንበታል። ከኢትዮጵያም ሆነ ከዓለም ሕዝብ በጣም ከፍ ያለ ቁጣን አስከትሏል፣ የደርጉን ደጋፊዎች እንኳን ሳይቀር አሸብሯቸዋል። ደርጉ በቃል በሚሰብከውና በድርጊት በሚፈጽመው መካከል ትልቅ ቅራኔ መኖሩን ግልጥልጥ አድርጐታል።

የኢትዮጵያን ሰፊ ሕዝብ ከሁሉም ያስገረመውና ያስቆጣው በአቋማቸውና በሕይወት ታሪካቸው የተለያዩ፡ ሕዝቡን ሲበድሉና ሲያሰቃዩ የኖሩ አድሃሪዎችና ሲታገሉለት የነበሩትን ተራማጆች በአንድነት ጠቅልለው እንደበግ መፍጀታቸውና ያለአንዳች የቀብር ስነሥርዓት መጣላቸው ነው። በዚህች በማትረሳ ምሽት የተረሸኑትን ሰዎች በጠቅላላው እሶስት ላይ ከፍሎ ማየት ያስፈልጋል።

በአንደኛው ክፍል የቀድሞው ንጉስ አሽከሮችና ባለሟሎች ይገኛሉ። እነዚህ ሰዎች በስልጣን ላይ በነበሩበት ጊዜ ሰፊውን የኢትዮጵያ ሕዝብ የበደሉና የበዘበዙ፡ ብዙ ግፍ የፈፀሙ የፊውዳሉ ሥርዓት ምሰሶዎች ነበሩ። ስለዚህ በስልጣን ላይ ሆነው በጣም አደገኞች በነበሩበትና ደርጉን ለመገልበጥ ያሰጉ በነበሩት ጊዜ የሰፊው ሕዝብ ወገኖች የፖለቲካ እርምጃ እንዲወሰድባቸው መጠየቃቸው ይታወሳል።ሆኖም የፖለቲካ እርምጃ ሲባል የህዳር 14 ቀኑን አይነት ፋሽስታዊ ፍጅት መጠየቃቸው አልነበረም። በመሰረቱ ሰፊውን ሕዝብ በበደሉ ሰዎች ላይ የፖለቲካ እርምጃ ሲወሰድ በአስቸኳይ ጊዚያዊ ፍርድ ቤት ተቋቁሞ፡ የሰዎቹ ጉዳይ በክፍት /በግልጥ/ ችሎት ታይቶ ይፈረድባቸውና ቅጣቱም ወዲያውኑ ይፈፀማል ማለት ነው። እንደየሁኔታው በሞትም ሆነ በእሥራት የሚቀጣ ወይንም በነፃ የሚለቀቅ ይኖራል። ይህ አሰራር ሰፊው ሕዝብ ፍርዱ ለምን እንደተሰጠ በግልጽ አውቆት ትምህርት እንዲያገኝበት ይረዳዋል። በተጨማሪም በማናቸውም ሰው ላይ የሞትም ሆነ ሌላ አይነት ቅጣት ሲደርስ ተገቢ መሆኑ ለሁሉም በግልጽ ስለሚታይ የተመልካቹ ህሊና አይረበሽም።

ህዳር 14 ቀን በተረሸኑት ሰዎች ላይ የተፈፀመው ድርጊት ግን ከዚህ የተለየ፡ በዳኝነት ታይቶ ፍርድ ያልተሰጠበት፡ የሰውን ህሊና የሚያሸብር ፋሽስታዊ ፍጅት ነበር። በብዙ ምክንያቶች ሊነቀፍ ይገባል።

አንደኛ ነገር፡- ደርጉ ራሱ ‘ለሁሉም ፍትህ መስጠት አለብን’ በማለት ጉዳዩን በመርማሪ ኮሚስዩን ሲያስጠና ከቆየና ውሳኔ የሚሰጥ የጦር ፍርድ ቤት ካቋቋመ በኋላ፡ጉዳዩን በክፍት ችሎት በማስፈረድና ለሕዝቡ ተገቢውን ትምህርት በማበርከት ፈንታ እስረኞቹን ቅር በሚያሰኝ አኳኋን ያለፍርድ ረሸናቸው።

ሁለተኛ ነገር፡- የሟቾቹ አመራረጥ ጉዳይ ትክክል አይደለም። የሥርዓቱ ቁንጮ አጤ ኃይለሥላሴ በክብር ተይዘው በቤተመንግሥት ሲቀመጡ አሽከሮቻቸውን ያለፍርድ መረሸን ምን ይባላል? ደግሞስ ከታሰሩት ባለስልጣኖች መካከል እነዚህ የተረሸኑት በተለይ የተመረጡበትን ምክንያት የሚያሳይ ምንም ነገር የለም። ሦሶተኛው ነቀፌታ ደግሞ ሰብአዊ ስሜትን የሚመለከት ነው። የእነዚህ የቀድሞ ባለሥልጣኖች ጥፋት ምንም እንኳ በግልጥ ቢታወቅ በእስር ቤት ሆነው ፍርዳቸውን ሲጠባበቁ ፍርዱን ሰርዞ እንደከብት ነድቶ መረሸን ሰብአዊ ስሜትን የሚነካ የአረመኔ ተግባር ነው።

ከሞቱት ሰዎች መካከል በሁለተኛው ክፍል ሌተና ጄኔራል አማን ሚካኤል አንዶም ይገኛሉ። ደርጉ ጄኔራሉን መረሸኑን አውጆ ነበር፣ ነገር ግን ተረቱን ማንም ስላልተቀበለለት ጦርነት ከገጠሙና ብዙ ከተዋጉ በኋላ መሞታቸዉን ማመን ግድ ሆኖበታል። እንዲያውም የቀሩት 59 ሰዎች የተረሸኑት ጄኔራሉ ስለሞቱ ነው። የጄኔራውን መሞት ሕዝቡ ሲሰማ ትልቅ ተቃውሞ እንደሚነሳ በመገመት ሌሎች ሰዎችን ረሽኖ ሕዝቡን ለማወናበድና ስሜቱን ለመከፋፈል የታቀደ ይመስላል።

ሌ/ጄኔራል አማን ከዚህ በፊት ደርጉን በመወከል በወሰዱአቸው ፀረ ሕዝብ እርምጃዎች ምክንያት፣ በተለይም በአደረጓቸው ዲስኩሮች በኤርትራ የነፃነት ተዋጊዎችና በኢትዮጵያ ሰፊ ሕዝብ ላይ ደጋግመው በመዛታቸው፣ ከተራማጆች ብዙ ወቀሳና ተቃውሞ ተሰንዝሮባቸው ነበር።

ነገር ግን ወደኋላ የራሳቸውንና የደርጉን ጥፋት ስለተገነዘቡ፣ራሳቸውንም ሆነ ደርጉን ለማረም እንደሞከሩ አሁን ተረጋግጧል። ይህ ሙከራቸውም እንደጥፋት ተቆጥሮ ለሞት እንዳበቃቸው ማወቅ በጣም የሚያሳዝንና የሚያስቆጣ ነው።

በውጭ የዜና ምንጮች እንደተነገረውና ከሚታመኑ የአገር ውስጥም ምንጮች እንደታወቀው በደርጉና በጄኔራሉ መካከል ልዩነትን ካስነሱ ጉዳዩች መካከል ዋና ዋናዎቹ የሚከተሉት ናቸው፡-

1. ወታደራዊውን መንግሥት የሚመሩት ሰዎች የጦር እንጂ በቂ የፖለቲካ እውቀት እንደሌላቸው በማመልከት፣ ከሲቪልና ከወታደር የተውጣጣ ጊዚያዊ ሕዝባዊ መንግሥት እንዲቋቋም ጄኔራሉ ማሳሰባቸው፣
2. የኤርትራና ሌሎችም የብሔሮች ጉዳይ ሊፈታ የሚችለው በሰላም መንገድ እንጂ በጦትነት አለመሆኑን በማመልከት፣ደርጉ ይህን ኘሮብሌም በኃይል ለመፍታት ከሚያደርገው ከንቱ ሙከራ እንዲቆጠብ ማስጠንቀቃቸው፣
3. በቂ ዝግጅት አለመደረጉን በማመልከት፣ ‘ዕድገት በህብረት’ በሚለው ኘሮግራም ተማሪዎችን ወደ ገጠር የመላኩ ጉዳይ እንዲዘገይ ማሳሰባቸው፣

እንደምናየው እነዚህ ጥያቄዎች በሙሉ የሰፊው ሕዝብ ጥያቄዎች ናቸው። ደርጉ የጄኔራሉን አርአያ ተከትሎ በመታረም ፈንታ ጄኔራሉን አሳድኖ ማስገደሉ በጥብቅ ሊኮነን የሚገባው ፋሺስታዊ ድርጊት ነው። ደርጉ እንደትናትና የራሱና የኢትዮጵያ በሙሉ መሪ የነበሩትን ጄኔራል ከአድሀሪዎች ጋር በአንድነት በማስገደሉ፣ የኢትዮጵያንም ሆነ የዓለምን ሕዝብ አስገርሞታል። አጭበርባሪነቱን፣አወናባጅነቱንና ወስላታነቱን በይፋ አስመስክሯል። በፊት በመታለል ይደግፉት የነበሩትም የዋህ ሰዎች አሁን ድጋፋቸውን ነስተውታል።

ቅዳሜ ማታ ከተረሸኑት ሰዎች መካከል በሶስተኛው ክፍል ውስጥ ወታደራዊ አምባገነንነትን የተቃወሙና ሕዝባዊ መንግሥት እንዲቋቋም የጠየቁ የሰራዊቱ አባሎች፣ እነሻንበል ደምሴ ሽፈራው፣ ሻንበል በላይ ፀጋየ፣ ሻንበል ወ/ዩሐንስ ዘርጋው፣ምክትል የአሥር አለቃ ተክሌ ኃይሌ፣ተራ ወታደር በቀለ ወልደ ጊዩርጊስ፣ የመቶ አለቃ ተስፋየ ተክሌ፣ ጁኒየር አክማን ዩሐንስ፡ፍትዊና ኮሎኔል ይገዙ ይመኔ ይገኛሉ። እነዚህ የሰፊው ሕዝብ አርበኞች እንኳን መረሸንና ፈጽሞ መታሰርም እንዳልነበረባቸው ግልጽ ነው። እንደነዚህ ያሉትን የሰፊው ሕዝብ ወገኖች የሚረሽኑ እንደነሻለቃ መንግሥቱ ኃይለማርያም ያሉ፣ደም የጠማቸው ፋሽስታዊ ወንበዴዎች ብቻ ናቸዉ። ፋሽስታዊው ደርግ ለነዚህ የሕዝብ አርበኞች ሕይወት በቀጥታ ተጠያቂ ነው። የኢትዮጵያ ሰፊ ሕዝብ ግዳጃቸውን በትክክል በመፈጸማቸው በወንበዴዎች ለተሰውት ለነዚህ ሰማዕታት ሞት የሚበቀልበት ጊዜ ሩቅ አይደለም። የሰፊው ሕዝብ ድምፅ ጋዜጣ ለነዚህ እውነተኛ የኢትዮጵያ ልጆች ቤተሰቦችና ዘመዶች ጥልቅ ኀዘኑን ይገልጻል።

ባለፈው ቅዳሜ የፈጸመውን ፋሽስታዊ ድርጊት ለሕዝብ ሲያውጅ፣ ደርጉ እግረ መንገዱን ‘በሥራ መወዘፍ’ እያመካኘ የሚጠላቸውን ንጹሕ ኢትዮጵያውያን ሁሉ ከየመስሪያ ቤቱ እየጐተተ ለመረሸን እንደሚያስብ ያላንዳች ሀፍረት ገልጾ ነበር፣ በውነቱ በዚህ አኳኋን የሚዝት ምንም ሕግ የማያውቅ የወንበዴዎች ድርጅት ብቻ ነው። ‘ጀርመን ትቅደም’ በማለት የመጀመሪያውን ፋሽስታዊ መርሆ በመፍጠር ለነ ሻለቃ መንግሥቱ ኃይለ ማርያም ምሳሌ የሆኑት እነሂትለር እንኳን ለሰፊው ሕዝብ የነበራቸውን ንቀትና ጥላቻ ይህን ያህል ደፍረው በግልጽ አሳይተውት ይሆን?

ካለፈው ቅዳሜ፣ ኀዳር 14 ቀን የደርጉ ፋሽስታዊ ድርጊት አስፈላጊውን ትምህርት መውሰድና ተገቢውን መደምደሚያ መስጠት ያስፈልጋል። ይህ ፋሽስታዊ ድርጊት በደርጉ ውስጥ አንዳንድ ስልጣን የጠማቸው ግለሰቦች ስልጣን መያዛቸውና የዲሞክራሲ አሰራር በጭራሽ ማክተሙን፣ ደርጉ ወደፍጹም የወንበዴዎች ድርጅት መለወጡን ያመለክታል። በድርጊቱ አስቀድሞ ዲሞክራሲያዊ ውይይት ተደርጐ ከደርጉ አባሎች ብዙኃኑ ተስማምተውበት ነበር ለማለት እንዴት ይቻላል? ፍጅቱ ደርጉ ከሰፊው ሕዝብ ራሱን በመነጠሉና ድጋፍ በማጣቱ ዛሬ ከመሳሪያው በስተቀር ማንንም እንደማያምን ያሳያል። ስለዚህ ኮሽ ባለ ቁጥር በርግጋ እሾኋን በየአቅጣጫው እንደምትረጭ ጃርት፣ ትንሽ የሀሳብ ልዩነት በተነሳ ቁጥር ታንኩን በየአቅጣጫው ለማሰማራት [የማይነበብ ቃል] በሕፃኑም ላይ ሳንጃውን ለመምዘዝ አገሪቱን በደም ጐርፍ ለማጥለቅለቅ መዘጋጀቱን ያሳያል። በተጨማሪም ከዚህ በፊት በዚህ ጋዜጣ እንደተመለከተው የደርጉ ድርጊቶች አገሪቱን በሙሉ ወደ እርስበርስ ጦርነት በፍጥነት በማምራት ላይ መሆናቸውን ያረጋግጣል። ከዚህ ችግር ለመላቀቅ የሚቻለው ሰፊው ሕዝብ ድርጅቱን አጠንክሮ ትግሉን ካሰፋና ከአፋፋመ ብቻ ነው። ለዚህም ግብ ተራማጅ ኃይሎችና ድርጅቶች በሙሉ ተግባራቸውን ማስተባበር ይገባቸዋል።

ከዚህ ቀደም ‘ያለምንም ደም’ እየተባለ ጆሮአችንን ሲያደነቁር የነበረው ልፈፋ ደርጉ ደም የተጠማ የፋሽስት ወንበዴዎች ድርጅት መሆኑን ለመሸፈን የታሰበ መሆኑ አሁን ለሁሉም በግልጽ ይታያል።

የደርጉ መሪ፣ የኢትዮጵያው አዶልፍ ሂትለር፣ ሻለቃ መንግሥቱ ኃይለማርያም ባለፈው ሳምንት ‘የደርጉ አባሎች በሙሉ አስተዋዩች፣ ቆራጦች፣ ፈጣኖችና ተራማጆች ናቸው። . . . . . . በተራመዱ ቁጥር የሚረግጡትን ምድር  በጥንቃቄ እያስተዋሉ ነው።’ እንቅስቃሴያችንም ‘ኢትዮጵያውያኖችን ብቻ ሳይሆን አፍሪካውያኖችንንም ያኮራና ዓለምን ያስደነቀ ነ፣ . .  . . ይህ ለውጥ . . የዓለምን ሊቃውንትን ምርምር ውድቅ አድርጐታል።’ እያለ እራሱን ሲያሻሽጥ ነበር።

እንዲህ ያለ እውቀትና ጥንቃቄ የት ይገኛል፡ የትስ ታይቶ ይታወቃል! አንድ እውነት ቢኖር የሻለቃው አሻንጉሊት የሆነው ደርግ በፋሽስታዊ ጭካኔው የዓለምን ሕዝብ አስደንቆታል። የአፍሪካ አገሮች ጋዜጦች የቅዳሜውን ምሽት ርሸና ‘የአፍሪካን ታሪክ የሚያጐድፍ ፋሽስታዊ ድርጊት’ ብለው ሲሰይሙት፣ በአረመኔነታቸው የታወቁት የነሻለቃ መንግሥቱ የምስጢር ወዳጆች፣ የአሜሪካ ኢምፔሪያሊስቶች እንኳን በድርጊቱ በጣም ስለአፈሩበት ‘ለኢትዮጵያ ስንሰጥ የነበረውን ማንኛውንም ዓይነት እርዳታ አቋርጠናል’ ብለው ለማወጅ ተገደዋል።