ከላይ እንዳልነው፣ የደርጉ መለስተኛ ኘሮግራም ይዘት አብዮታዊ ነው። ባገራችን ለተነሱ ተጨባጭ ጥያቄዎች ሁሉ (ጤና ለሁሉ፣ ትምህርት ለሁሉም፣ ሥራ ለሁሉ፣ ወዘተ. . .) የመፍትሄ ዘዴዎችን ያመለክታል። እዚህ ላይ ከመጀመሪያው ሁለት ስህተቶች መደረግ የለባቸዉም። 

ባንድ በኩል “መመሪያው ወረቀት ላይ ያለ ነገር ነው”፣ “ምንም ዓይነት አዋጅ እኛን አያታልለንም” በሚሉ ግብዝ ሰበቦች ይህንን መለስተኛ ኘሮግራም ለማጥላላትና ትክክለኛ ትርጉሙን ለማሳጣት የሚጥሩ አሉ። አዋጁ በወረቀት ላይ እንዳይቀር፣ ለሰፊው ሕዝብ ችግሮች መፍትሄ አምጪ እንጂ ማታለያ እንዳይሆን የእያንዳንዱ ተራማጅ ኃላፊነት ነው። ይህን ኃላፊነት መሸከም ያልቻሉ ሰነፎች ወይም እውነተኛ ተራማጆች ይህን ኃላፊነት ለመሸከም እንዳይበቁ ለማድረግ የሚያወናብዱ ቀልባሾች የሚያደርጉትን የማጥላላት ዘመቻ መቃወምና መለስተኛ ኘሮግራሙ ትክክለኛ ግቡ ላይ እንዲደርስና ከወረቀት አልፎ በገቢር እንዲተረጐም መታገል ግዴታ ነው። 

በሌላ በኩል አዋጁ ሳለ ችግር ሁሉ መፍትሄ አሰጣለሁ ስለሚል ይህን መፍትሄ ዛሬውኑ ለማየት የሚሹ፣ በመንግሥት ደረጃ የብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ኘሮግራም ስለወጣ ብቻ አብዮት ከግቡ የደረሰ የሚመስላቸው አሉ። ይህም ሌላኛው ከፍተኛ ስህተት ነው። ጠላቶቻችን በዚህ መመሪያ መውጣት ምክንያት ሊደመሰሱ ይቅርና ከላይ እንዳልነው የመመለሳቸው አደጋ ይጨምራል። የኢትዮጵያ ሕዝቦች ከነዚህ ደመኛ ጠላቶቻቸው ጋር የሚያደርጉት ትግል እንኳን ሊያከትም ወሳኝ የሆነው ትግል ከፊታችን ይጠብቀናል። እነዚህ ያገራችን ችግሮች መፍትሄዎች ደግሞ በዚህ መራራ ትግል ጠላቶቻችን ድል ሳይመቱ ሙሉ በሙሉ ሊገኙ አይችሉም። በሌላ አነጋገር መለስተኛው ኘሮግራም ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊው አብዮት ከግቡ ከደረሰ በኋላ እንጂ ከዚህ በፊት ሙሉ በሙሉ ከሥራ ላይ ሊውል እንደማይችል ግልጽ ሊሆን ይገባል። ይህን ማለት ግን፣ አንዳንድ ጊዜያዊ ችግሮችን ለመፍታት በመሃሉ አይቻልም ማለት አይደለም። ከየካቲት እንቅስቃሴ ወዲህ የተገኙት ድሎች እንደሚያረጋግጡት ሁሉ፣ የሚካሄደው ትግል በቆራጥነት ከቀጠሉት የማይናቁ ድሎች ሊያስገኝ ይችላል። ኘሮግራሙም መፍትሄዎቹን አይሁን እንጂ ለነዚህ አይነቶች ድሎች መገኘት ዘዴውን ያመለክታል። 

ስለመለስተኛ ኘሮግራሙ ይህን ካልን፣ ማን ሥራ ላይ ሊያውለው ይችላል ወደሚለው እንለፍ። በመጀመሪያ ይህ መለስተኛ ኘሮግራም በዛሬው ቢሮክራሲ አማካይነት ሥራ ላይ ሊውል አይችልም። ሌላ ቦታ እንዳልነው ሁሉ ቢሮክራሲው እንኳን ስራ ላይ ሊያውለው ከሚያደናቅፉት ዋና ዋና ኃይሎች አንዱ ነው። 

ጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት ራሱ ይህን ኘሮግራም ከሥራ ላይ ሊያውል አይችልም። ባንድ በኩል ገና ያልተረጋገጠው የማወላወልና ያለማወላወል ጥያቄ አለ። በሌላ በኩል ደርጉ ይህን ኘሮግራም ሥራ ላይ ሊያውል ይችላል ማለት ፊውዳሊዝም፣ ኢምፔሪያሊዝምንና ቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝምን ያህል ጠላቶች ሊደመስስ ይችላል እንደማለት ነው። ይህ ደግሞ የሰፊውን ሕዝብ ታሪካዊና አብዮታዊ ድርሻ ለጥቂት ግለሰቦች መስጠት ነው። ስለዚህም ደርጉ የቀድሞ ወላዋይነቱን ካስቀረ፣ የዚህን መለስተኛ አዋጅ ሥራ ላይ መዋል የሚያግዙ እርምጃዎች በመውሰድ የሰፊውን ሕዝብ ትግል ሊያገለግል ይችላል። ሰፊውን ሕዝብ ተክቶ ግን ይህን ኘሮግራም ከሥራ ላይ ሊያውል አይችልም። 

የደርጉን መለስተኛ ኘሮግራም ማን ሥራ ላይ ያውላል የሚለው ጥያቄና ብሄራዊውን ዲሞክራሲያዊ አብዮት ማን ያካሄዳል የሚሉት ጥያቄዎች አንድ ናቸው። የደርጉ መለስተኛ ኘሮግራም የብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ኘሮግራም እንደመሁኑ ሥራ ላይ ሊውል የሚችለውም በብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት አማካይነት ብቻ ነው። ብሄራዊውን ዲሞክራሲያዊ አብዮት ማካሄድ ደግሞ የሰፊው ሕዝብ ታሪካዊና አብዮታዊ ሥራ ነው። ግን ይህን ማለቱ ብቻ የተነሳውን ጥያቄ አይመልስም። ሰፊው ሕዝብ ይህን አብዮት ከግቡ ሊያደርስ የሚችለው የተወሰኑ ፖለቲካዊ፣ ድርጅታዊና ትጥቃዊ ዝግጅቶቹ ሲሟሉ ብቻ ነው። 

የወዛደሩ መደብ ባገራችን ካሉት መደቦችና የሕብረተሰብ ክፍሎች ሁሉ የላቀ አብዮታዊ መደብ ነው። በዘመናችን የሚካሄደውን አብዮት ለመምራት የታሪክ ተልእኮ ያለው መደብ ነው። በዚህ መደብ ሳይመራ ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊው አብዮት ከግቡ ሊደርስ አይችልም። ወዛደሩ ለዚህ አብዮት መሪነት እንዲበቃ ደግሞ በራሱ ፖርቲ ስር መደራጀት አለበት። በራሱ ፓርቲ ስር ሳይደራጅ ይህን ዲሞክራሲያዊ አብዮት ለመመራት አይችልም። 

የኢትዮጵያን ሰፊ ሕዝብ አብዛኛውን ክፍል ያቀፈውና የፊውዳሊዝም ጭቆና ቀጥተኛ ተበዝባዥ የሆነው አርሶአደሩ ነው። የብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ተሸካሚም አርሶአደሩ ነው። አርሶአደሩ ደግሞ በተበታተነ ትግል ጠላቶቹን ሊያሸንፍ አይችልም። ብቻውን የራሱን የተበታተነ ትግል ሰብስቦ ለራሱ ትግል አመራር ሊሰጥ አይችልም። ስለዚህም በየአካባቢው የሚካሄዱት የአርሶአደሩ ትግሎች ተሰብስበው በአገር አቀፍ ደረጃ መቀነባበር አለባቸው። አርሶ አደሩም ለዚህ የትግል ደረጃ የሚያበቃው ወዛደር አርሶአደር ሕብረት ነው። የዲሞክራሲያዊው አብዮት ምሰሶም ይኸው ወዛደር አርሶአደር ሕብረት ነው። 

ሌሎችም በፊውዳሊዝም፣ በኢምፔሪያሊዝምና በቢሮክራሲያዊ ካፒታሊዝም መደምሰስ ጥቅም የሚያገኙ ኃይሎች ትግላቸው ጥንካሬ የሚያገኘውና መስመር የሚይዘው በየፈርጁ ሲደራጅ ነው። እነዚህም ኃይሎች ተደራጅተው በወዛደሩ መሪነት፣ ወዛደር አርሶአደር ሕብረት ላይ በሚመረኮዝ የጋራ ግንባር ስር መሰብሰብ ሲችሉ በብሄራዊው ዲሞክራሲያዊው አብዮት ተገቢውን ቦታቸውን ይይዛሉ። 

ከዚሁ የድርጅት ጥያቄ ጋር ተያይዞ የሰፊው ሕዝብ መታጠቅ ለዲሞክራሲያዊው አብዮት ተካሂዶ ግብ መድረስ አስፈላጊው ጥያቄ ነው። ሰፊው ሕዝብ ሳይታጠቅ ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊው አብዮቱ ከግብ ሊደርስ አይችልም። ይህም ማለት ያልታጠቀ ሰፊ ሕዝብ የታጠቁ ጠላቶቹን ሊያሸንፍ አይችልም ማለት ነው። እንግዲህ የደርጉ መለስተኛ ፕሮግራም ሆነ ብሄራዊው ዲሞክራሲያዊ አብዮት ከግቡ ሊደርስ የሚችለው በወዛደሩ ፓርቲ በሚመራ የነቃ፣ የተደራጀና የታጠቀ የሰፊው ሕዝብ ትግል አማካይነት ብቻ ነው። 

ዛሬ የወዛደሩ ፓርቲ ሳይፈጠርና እነዚህ ከላይ የጠቀስናቸው ድርጅታዊና ትጥቃዊ ዝግጅቶች ሳይሟሉ የብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮት ፕሮግራም በደርጉ ቢወጣ፣ በታሪክ የተመሰከረውን፣ በአብዮታዊ ቴዎሪ የተደገፈውን የዲሞክራሲያዊ አብዮት ጠቅላላ ሄደት ሊቀይር አይችልም። ይህም ማለት፣ የኢትዮጵያ ሰፊ ሕዝብ በወዛደሩ ፓርቲ መሪነት ነቅቶ፣ ተደራጅቶና ታጥቆ ሦስት ደመኛ ጠላቶቹን ሳይገጥም፣ ከዚህም ግጥሚያ ባሸናፊነት ወጥቶ ሥልጣን ሳይጨብጥ የደርጉ መለስተኛ ፕሮግራም ሙሉ በሙሉ ከሥራ ላይ ሊውል፣ ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊውም አብዮት ከግብ ሊደርስ አይችልም። ይህ አብዮታዊ ሀቅ ለሰፊው ሕዝብና ለተራማጆች ሁሉ ግልጽ ሊሆን ይገባል። ተራማጆች ተግባራቸውንም ለመተለም ከዚሁ ሀቅ መነሳት ይኖርባቸዋል። 

እናጠቃል። የዚህ መለስተኛ ፕሮግራም ታሪክዊ ቦታ ላገራችን ችግሮች ዛሬውኑ መፍትሄ ስለሚያስገኝ አይደለም። ሰፊው ሕዝብ ለነዚህ መፍትሄዎች እራሱ እንዲታገል ለማንቃት፣ ለማደራጀትና ለማስታጠቅ ምቹ ሁኔታን የሚፈጥር በመሆኑ ነው። የዚህ መለስተኛ ፕሮግራም መውጣት ለታጋዩ ሕዝብ ትግል ወደ ከፍተኛ ደረጃ መሻገር ምቹ ሁኔታ ፈጥሯል ብሎ መቀመጥ አይረባንም፣ የሕዝብ ጠላቶችንም ትግል እንዲያይል እንደሚያደርግ መረዳት ያስፈልጋል። አንድገመውና፣ ለኢትዮጵያ ሰፊ ሕዝቦች አስተማማኝ ድል ዋስትናው በወዛደሩ ፓርቲ የሚመራ የነቃ፣ የተደራጀና የታጠቀ አብዮታዊ ትግል ብቻ ነው። 

እዚህ የትግል ደረጃ ለመድረስ፣ የሰፊውን ሕዝብ ትግል በወዛደሩ ፓርቲ ወደሚመራ የነቃ፣የተደራጀና የታጠቀ አብዮታዊ ጎዳና ለማስያዝ፣ ይህ የተፈጠረው አመቺ ሁኔታ የተራማጆችን ተግባርና ኃላፊነት እጥፍ ድርብ ያደርገዋል። በዚህ አመቺ ሁኔታ በአስቸኳይ ካልተጠቀምንበት አብዮዊው ትግል ሊቀለበስ እንደሚችል መገንዘብ አለብን። ስለዚህም ሀቀኛ ተራማጆች ሰፊውን ሕዝብ ለማንቃትና ለማደረጀት የሚያደርጉትን ጥረት ከመቼውም ጊዜ የበለጠ ማፋፋም አለባቸው። ለዚህም ግብ የበለጠ ለመዘጋጀት የራሳቸውን አንድነት አጠንክረው መገኘት አለባቸው። በሳይንሳዊ ርእዮተአለምና በጠራ የፖለቲካ መስመር ላይ የእውነተኛ ተራማጆችን የጠነከረ አንድነት ገንብተው ይህን የተደራጀ ኃይላቸውን በሰፊው ሕዝብ የነፃነት ተጋድሎ ውስጥ ማሰማራት ይኖርባቸዋል። ይህ በአስቸኳይ ከተደረገ፣ እውነተኛ ተራማጆች የሰፊውን ሕዝብ ትግል የነቃ፣ የተደራጀና የታጠቀ ጎዳና ሊያሲዙ፣ ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊ አብዮቱም ከግቡ ሊደርስ ይችላል።