ከዚህ በላይ እንዳመለከትነው፣ በዛሬው ወቅት ያሉት ጥያቄዎች አያሌ ናቸው። ውስብስብ ናቸው። አብዮታችን እንደ ዛሬውም ጊዜ በተደራረቡ ጥያቄዎች ተጭኖ አያውቅም። ይሁንና፣ በጥያቄዎቹ ላይ አንድ በአንድ ከሄድንባቸው ደግሞ፣ለአብዛኞቹ ጥያቄዎች በአጭር ጊዜ ውስጥ መልሶችን ለመስጠት እንደሚቻል እምነታችን ነው። ከሁሉም በፊት የችግራችን ሁሉ ቁልፍ የተራማጆች ህብረት ነው ብለን እናምናለን።

4.1 የተራማጆች ህብረት ጥያቄ

በኢትዮጵያ አብዮት ታሪክ ውስጥ የኢማሌድህ መመስረት አንደኛው ታላቅ ድል ነው። የአብዮታችን “ዕድል” የሚወሰነው፣ በዚህ ድርጅት ጥራት፣ ጥንካሬ እና ድርጅቱ ለአብዮቱ ካለው ታማኝነት ነው ብንልም ማጋነን አይሆንም።ጊዚያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ ይህንን ድርጅት ለመንከባከብ ያለበትም ኃላፊነት በቀላሉ የሚገመት አይደለም።

ኢማሌድህ ሲመሠረት፣ ከዚህ በላይ የተነገረውን ያልተገነዘበ አንድም ሀቀኛ ተራማጅ አልነበረም። ሁላችንም ፈንጭተን ነበር። አድሃሪን ደግሞ የዚያኑ ያህል “የቀዘነች ፍየል” መስለው ነበር።

ይሁንና፣ ድርጅቱ “ከጋራ መግለጫ” እስከ “ድርጊት ፕሮግራም” ድረስ ባደረገው ጉዞ በአያሌ እንቅፋቶች ተወጥሮ ተያዘ።አያሌ ነገሮችም ደረሱ። ኢማሌድህ፣ በሌኒኒን ቋንቋ “በጨቅላነት በሽታዎች” ተለከፈ፣ ተጎሳቆለ፣ ተሰቃየ።

ነገር ግን ለአብዮታችን መግፋት የተራማጆች ህብረት መኖር፣ የህብረታቸው ጥራትና ጥንካሬ በምንም ዓይነት ሊፋቅ የማይችለው ጉዳይ ነው። ስለዚህም፣ ካለፉት ጥንካሬያቸው እና ደካማቸው ተገቢ ትምህርቶችን ቀስመው በህብረት ለመራመድ ምንጊዜም መታከት የለባቸውም እንላለን።

ከዚህ አንጻር፣ መኢሶን ካለፉት ጊዜዎች የቀሰማቸውን ትምህርቶች ለመጠቆም ብንሞክር የሚከተሉትን ለመዘርዘር እንችላለን።-

1. በቅድሚያ የአድሃሪዎችን ሴራ መጠርጠር
2. የአድሃሪዎችን ጥቃት በህብረት መከላከል
3. አሉባልታዎችንና የፈጠራ ወሬዎችን በእንጭጩ መቅጨት
4. ነገሮችን ከአቅማቸው በላይ አተልቆ ወይም አሳንሶ ከመመልከት መቆጠብ
5. ግልጽ፣ ቅን፣ ዲሞክራሲያዊ ውይይቶች እንዲካሄዱ ማበረታታት
6. ሂስና ግለ ሂስ በየጊዜው እንዲካሄዱ ማድረግ
7. በጥፋቶች ላይ ጓዳዊ መወቃቀስ እንዲኖር ማድረግ
8. በሆነው ባልሆነው መወነጃጀልንና ስሜተኝነትን መታገል
9. ወንድማማችነት፣ ጓዳዊነትና መተማመን እንዲሰፍኑ መታገል
10. የራስን ቤት በውስጥ የርዕዮተ- ዓለማዊና የፖለቲካ መስመር ትግል ማፅዳት
11. ስህተቶችን መቀበልና ማረም
12. ሁሉንም ነገር ለአብዮቱ መስጠት

እነዚህ መኢሶን የቀሰማቸው ትምህርቶች ጥቂቶቹ ናቸው። መኢሶን እነዚህንና ለወደፊት የሚቀስማቸውን አያሌ ትምህርቶች ይዞ፣ ምንጊዜም ቢሆን ሀቀኛ፣ ታጋይ፣ አብዮታዊና ዲሞክራሲያዊ ለሆነ የተራማጆች ህብረት ይታገላል።ዛሬ በመኢሶንና በሌሎች ተራማጅ የፖለቲካ ድርጅቶች መካከል ያሉትን ቅራኔዎች በውይይትና በዲሞክራሲያዊ ዘዴዎች ሊፈቱ የሚችሉ ናቸው ብሎ ያምናል። ለዚህ አብዮታዊ ተግባር ግን፣ የመጀመሪያው እርምጃ ለመወያየት እንዲቻል አመቺ የሆኑ ሁኔታዎች መፍጠር ነው። መኢሶን በዚህ በኩል ያሉትን አስተሳሰቦች ቀደም ሲል አብዮታዊ ሰደድ፣በዚያውም ለጊ.ወ.አ.ደ ሊቀመንበር እንዲደርስ አድርጓል። ይሄኛውም ጽሁፍ ደግሞ ከሚመለከታቸው ኃይሎች ጋር በሞላ ለውይይቱ ይረዳል ብሎ ያምናል።

4.2 የምስራቅ ኢትዮጵያ ጥያቄ

በምስራቅ ኢትዮጵያ የሱማሌ መንግሥት የከፈተብን ጦርነት፣ በኢትዮጵያ ሕዝቦች ድል አድራጊነት አክትሟል። አስደሳቹ ድል፣ በኢትዮጵያ ሕዝቦች የትግል ታሪክ ውስጥ ከፍተኛና ወሳኝ ስፍራ እንደሚኖረው የሚያጠራጥር አይደለም።

ይሁን እንጂ፣ በዚያ አካባቢ ዛሬም ቢሆን አያሌ ችግሮችና ጥያቄዎች አሉ። ችግሮችና ጥያቄዎቹ በጦርነቱ ምክንያት የደረሱትን አያሌ ጉዳቶች ከመጠገን ከሱማሊያ መንግሥት ጋር እስከሚኖሩ የወደፊት ግንኙነቶች ድረስ የሚዘልቁ ናቸው። የመኢሶን አቋም እንደሚከተለው ነው።

– ከሶማሊያ ጋር የሚኖረን ግንኙነት በሚመለከተው በኩል፣ ጊ.ወ.አ.ደ ይህንኑ በማስመልከት የሚወሰደውን አቋም እና መግለጫ መኢሶን ሙሉ በሙሉ ይደግፋል፣ ለዚሁም ይታገላል።

– በጦርነቱ ምክንያት የደረሱትን ጉዳቶች ለመጠገን በሚደረገው ጥረት መኢሶን ሙሉ በሙሉ ይሳተፋል። ባሁኑም ወቅት ቢሆን፣ በቅስቀሳና በተጨባጭ ድርጊቶች ባሉት መንገዶች ሁሉ የአቅሙን እያበረከተ ነው ።

– እንደዚሁም የሱማሌ ሰርጎ ገቦች ዛሬም የሚፈፅሙትን የሽምቅ ጦርነት ለመከላከል በሚደረገው ትግል ባሉት መንገዶች ሁሉ ተሰልፎ ከመታገል ወደኋላ አይልም። ካድሬዎችንም አዋጥቶ ለማሰለፍ ዝግጁ ነው።

– በመጨረሻም፣ በዚያ አካባቢ ያሉ የአስተዳደርና የብሔረሰቦች ጥያቄዎች ሁሉ ፖለቲካዊና ዲሞክራሲያዊ መልሶችን እንዲያገኙ ይታገላል።

4.3 የደቡብ ምስራቅ ኢትዮጵያ ጥያቄ

በደቡብ ምስራቅ ኢትዮጵያ /ባሌ- አርሲ- ሲዳሞ/ ያሉት ችግሮች በመሰረቱ ከብሄረሰቦች ጥያቄ የሚመነጩ ናቸው። በነዚህ ክፍሎች ውስጥ በእርግጥ የሱማሌ መንግሥት መሣሪያዎች የሆኑ የሀገሮቹ ተወላጆች አሉ። የለየላቸው የፊውዳል ጦር ጌቶችም በአካባቢው ይፈነጫሉ። የተቀሩት በግርግር በመከበር ላይ ያሉ ተራ ባንዲቶች ናቸው። ነገር ግን ሕዝቡ፣ በምንም ዓይነት ቢሆን የሱማሌን ወይንም የሱማሌን ቡችሎች የበላይነት የሚቀበል አይደለም። ሆኖም፣ በብሔረሰቡ ጥያቄዎች ላይ ደግሞ በቀላሉ ተስቦ የለየላቸው አድሃሪዎች መሳሪያ ሊሆን ይችላል።

መኢሶን ባደረገው ጥናት፣ እነዚህ አካባቢዎች በተጠናከሩ ካድሬዎች[1] አማካይነት ስፋት ያላቸው የፖለቲካ ሥራዎች ከተሰሩ ብዙ እርምጃዎችን ወደፊት ለመራመድ ይቻላል። በተለይም ደግሞ፣ እዚያው በስፍራው ተገኝቶ ለብዙዎቹ “ጥቃቅን” ለሚመስሉት ጥያቄዎች መልሶችን መስጠት ያስፈልጋል። አድሃሪ አስተዳዳሪዎችን ማንሳትና እነዚህን ከተቻለ በሀገሬው ተወላጆች፣ ያለዚያም የብሄር ትምከተኝነት ባልተቆራኛቸው መተካት ያስፈልጋል። ትምህርት ቤቶችን የህክምና ድርጅቶች ወደዚያ አካባቢ እንዲያተኩሩ አንዳንድ እርምጃዎችን መውሰድ ያስፈልጋል። በተጨማሪ፣ በብሔረሰቦቹ መካከል ያሉትን የድንበር ክርክርና ግጭቶች ለማስተካከልና የተጠናከረ የፖለቲካ እርምጃ መወሰድ ይኖርበታል።

እነዚህ የጠቆምናቸው እርምጃዎች ባጭር ጊዜ ውስጥ ሲታይ በአካባቢው የፖለቲካ መረጋጋትን ሊያስገኙ የሚችሉ ናቸው። በተጨማሪ፣ በአካባቢው የነገሱትን የፊውዳል- ጦር – ጌቶችና ተራ ባንዲቶች ለመቋቋም የሚያግዙ ናቸው።ይሁንና፣ በረጅሙ ጊዜ ግን፣ የብሄረሰቦች ጥያቄ መልስ እስካላገኘ ድረስ፣ ሁኔታው አሳሳቢ ሆኖ እንደሚቆይ ጥርጥር የለውም።

4.4 የኤርትራ ጥያቄ

የኤርትራ ጥያቄ በመሠረቱ ግንቦት 6/1968 ዓ.ም በወጣው ባለዘጠኝ ነጥብ የፖሊሲ ውሳኔ የፖለቲካ መልስ ተሰጥቶበታል። መኢሶንም በመሠረቱ የሚደግፈው እሱኑ ነው። ይሁንና “የፖሊሲው ውሳኔ” የቱን ያህል በሥራ ላይ እንደዋለ ለማወቅ አስቸጋሪ ነው። ችግሮቹም ለሕዝብ በይፋ አልተገለፁም። ያም ሆነ ይህ፣ ዛሬም ቢሆን ለኤርትራ ጥያቄ ያለው መልስ ወታደራዊ የሆነውን ያህል ፖለቲካዊ፣ ፖለቲካዊ የሆነውን ያህል ወታደራዊ እንደሆነ መኢሶን ያምናል። ዋናው ነገር፣ በሁለቱ እርምጃዎች መካከል ያሉትን ዳይሌክቲካዊ ግንኙነቶችና እድገት መጠበቅ ነው እንላለን። በኛ እምነት ዛሬ ባለው የውስጥና የውጭ ሁኔታ ከመገንጠል መስተቀር በኢትዮጵያ የግዛት አንድነት ውስጥ ማንኛውም የፖለቲካ መፍትሄ ጠቃሚና አብዮታችንን የሚያግዝ ነው። ወታደራዊ መፍትሄ ብቻ ግን፣ አብዮታችንን ዛሬ ለመገንባት ከማንችለው አደጋ ላይ ሊጥለው ይችላል።

4.5 የብሄረሰቦች ጥያቄ

በዚህ ጥያቄ ላይ በመኢሶንና በሌሎች ድርጅቶች መካከል ያሉት ልዩነቶች የታወቁ ናቸው። ልዩነቶች የቲኦሪና የፕራክቲስም ጭምር ናቸው። በዚህም ጽሁፍ ውስጥ እንደገና አንመለስባቸውም።

የሆነው ሆኖ፣ በዛሬው ወቅት ደግሞ የብሄረሰቦች ጥያቄ እየገፋ እንደመጣ የማይካደው ሀቅ ነው። በኤርትራ፣ በትግራይና በአፋር ከሚታወቁት የብሄረሰብ እንቅስቃሴዎች በተጨማሪ በተለይም በደቡብ ክፍላተ ሀገር ያሉት ብሄረሰቦች /አርሲ፣ ጉጂ፣ ሲዳማ፣ ወላይታ፣ ከምባታና ሃዲያ የወለጋ፣ የኢሊባቡርና የከፋ ሕዝቦች…./ በብሄረሰቦቻቸው ጥያቄዎች አካባቢ እየተሰበሰቡና እየተደራጁ ናቸው። ይህ ጉዳይ አስቸኳይ ተግባራዊ መልሶችን የሚጠይቀውን ያህል፣ “ጠባብ ብሄርተኝነት” በሚል ብቻ ወደ ጎን ተገፍቶ ለመቆየት የሚችል አይደለም።

መኢሶን በዚህ ጥያቄ በኩል፣ ተግባራዊ መልሶች ይሰጡ ይላል እንጅ፣ “አማራጭ የሌለው ተግባራዊ መፍትሄ ይህኛው ብቻ” ነው የሚለው ነገር የለውም። በመኢሶን እምነት፣ መፍትሔው እንደየሁኔታው ቢሻው የላላ ወይንም የጠበቀ ኮንፌዴሬሽን[2] ቢሻው አውቶኖመስ ሬጅን፣ ቢሻው ውህደታዊ…ወዘተ. ሊሆን ይችላል። ይሁንና መኢሶን ደግሞ በአሁኑ ወቅት መገንጠል የሚለውን መብት ያውቃል እንጅ፣ መገንጠልን አይደግፍም፣ ለዚህ መብት  ቅስቀሳ አያደርግም። በሌላው በኩል ግን፣ የብሔር ትምክህተኝነትና ጠባብ ብሄርተኝነትን ለመቋቋም የሚደረገው ጥረት በተግባር ጭምር እንዲገለጽ ይታገላል። በተጨማሪ፣ ወዝ-ሊግ እንደሚለው “የብሄረሰቦች ኢንስቱትት” ቢቋቋም መኢሶን ደግፋል። እንደዚሁም መኢሶን እንደሚለው “የብሔረሰቦች ሸንጎ” እንዲቋቋም ይጠይቃል፣ ይታገላል።

4.6 የቢሮክራሲው ጥያቄ

በዚህ ጥያቄ ላይ በተራማጆች መካከል የሚያወዛግብ ብዙ የቲኦሪ ነገር የለም። ሁሉም የትላንቱ የኃይለሥላሴ መንግሥት የስልጣን አውታር የሆነው ፊውዶ-ቡርዣ ይውደም ይላሉ። የሁሉም- የሁሉም አንጀት በሲቪል/ሚሊቴሪ ቢሮክራሲው ያልተቋረጠ አሻጥር አሯል። ልዩነቱ የሚፈጠረው ወደ ድርጊት ጥያቄዎች ስንሻገር ብቻ ነው።

ምክንያቱም ዛሬ በተያያዘው መንገድ፣ ባንድ በኩል አድሃሪው ቢሮክራሲ እየተጠናከርና እየደለበ ነው። በሌላው በኩል የሲቪል ሚሊተሪ ቢሮክራቶችን በመንግሥትና በኢማሌድህ አባል ድርጅቶች ውስጥ ጭምር ቁልፍ ቦታዎችን እየያዙ ናቸው፣ ወይንም ይዘዋል። እንደዚህ ጠቅላላው የሥራና የአሰራር ትርምስ ለቢሮክራሲ አሻጥር አመቺ ሆኗል።በቢሮክራሲ ላይ የሚዘመተውም በመፈክር ብቻ ነው። እርሱም “ኑሮ በዘዴ በሚል አስመስሎ አገብድዷል። የሆነው ሆኖ፣ መኢሶን በጊዜው ሁኔታ ውስጥ የሚያቀርባቸው የጋራ ትግል ጥሪዎች ደግሞ የዚያኑ ያህል ግልጽ ናቸው። መስመሩ የሚከተለው ነው።

እርግጥ የአሮጌውን ሥርዓት ቢሮክራሲ በአንድ ቀን ጀንበር ለማፈራረስ አይቻልም። አዲሱንም የስልጣን አውታር በአንድ ቀን ውስጥ ለመገንባት አይቻልም። ይሁንና፣ አብዮታዊያን ባላቸው አቅም ሁሉ ተጋግዘው ደግሞ፣ ጊዜውን ሊያፋጥኑት ይችላሉ። ለዚህም በዛሬው ሁኔታ ውስጥ ቢያንስ የሚከተሉትን ተግባሮች ወደ ሥራ ለመተርጎም በህብረት መሰለፍ ይቻላል ብለን እናምናለን።

– ቢሮክራሲው ጭቁኖች መርጠው የገነቧቸውን የአስተዳደርና የትግል አውታሮች እንዳያፍን ለመከላከል።

– ሕዝባዊ ድርጅቶች በተጠናከሩበት ቦታ ሁሉ፣ እነርሱ በአሮጌው ሥርዓት ቢሮክራሲ ላይ ያላቸውን የበላይነት ማወቅና እነርሱን መደገፍና ባልተጠናከሩባቸው ስፍራዎች እንዲጠናከሩ ማገዝ።

– የሕዝባዊ ድርጅቶች ዲሞክራሲያዊና ነፃ ህለውና እንዲከበሩ መታገል።

ሕዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ በየጊዜው የሚያንስራራውን መሥፍንነትና አምባገነንነት በጋራ ለመቆጣጠርና ለመቅጨት

– የሲቪል ሚሊተሪ ቢሮክራሲ የሚፈፅሟቸውን አሻጥሮችና ጥቃቶች ነጥብ በነጥብ በይፋ ለማጋለጥና ለሕዝቡ ለማሳወቅ።

– የለየላቸው አድሃሪ ቢሮክራቶች እንዲመነጠሩና በሃቀኛ ተራማጆች፣ አገር ወዳዶችና ዲሞክራቶች እንዲተኩ ለማድረግ

– ተለይተው የታጠቁት አድሃሪዎች ያላቸውን እውቀት በሕዝባዊ ድርጅቶች ቁጥጥር ስር ሆነው ለሰፊው ሕዝብ ጥቅም እንዲተረጉሙት ማድረግ።

– ከቀድሞ ሥርዓት የተወረሱትን አድሃሪ አሰራሮችንና ቢሮክራሲ ለማቃለልና የውሳኔ ስልጣኖችን ወደ ታች ለማውረድ

– የሰፊውን ሕዝብ አርምጃዎች ለማገዝ፣ ለማበረታታትና ለመንከባከብ

4.7 የኢድህ-ኢህአፓ ጥያቄ

እነዚህ ሁለት ድርጅቶች የኢትዮጵያ ሕዝብ አብዮት ደመኛ የሆኑት ጠላቶች መደቦች የተደራጁባቸው ድርጅቶች ናቸው።የፊውዳሉ መደብ የነቁ ክፍሎች፣ የሲቪል/ሚሊተሪ ቢሮክራሲ አድሃሪ ክፍሎች፣ አሻጥረኛ ከበርቴዎች፣ የንዑስ ከበርቴው መደብ ቀኝ ክንፍ አባሎችና የሲ.አይ.ኤ ወኪሎች ሁሉ ተደራጅተው የሚገኙት በኢድህ-ኢህአፓ ውስጥ ነው። ስለዚህ ከነዚህ ክፍሎች ጋር የሚደረገው ትግል በምንም ዓይነት ቢሆን ማመንታት፣ መለዘብ፣ ወይንም በቀጠሮ ማደር የለበትም። ሳያቋርጥ መቀጠል አለበት።

አሁን የኢድህ “ነጭ ሠራዊት” በጎንደር፣ ኢህአፓ ደግሞ በቀይ ሽብር ከተመቱ ወዲህ፣ እነዚህ ክፍሎች እንዳሉ ታክቲካቸውን ለውጠዋል። “ፀረ አብዮትን በመንግሥትና በኢማሌድህ አባል ድርጅቶች ውስጥ ሆኖ ማካሄድ” በሚለው መመሪያቸው ስር እየፈተሉትና እየጎነጎኑት ናቸው። በዚህም በራሱ በአብዮት ሰፈር ውስጥ “ነጭ ድሎችን” ሳይቀዳጁ አልቀሩም። “ቀይ ባንዲራ ሰቅለው ነጭ ጥይት እየተኮሱ” ናቸው

መኢሶን በዚህ በኩል “ሪቮሉሽን” ቁ. 27 እና ቁ. 28 ፣ “አብዮታዊ ሰደድ” ቁ.20 ያወጡትን መግለጫዎች ሙሉ በሙሉ ይቀበላል። ይደግፋል። እርግጥ ከመጀመሪያውስ እንዴት ሊሆን ቻለ? የሚለውን ጥያቄ የመመለስና ለሕዝብ የማስረዳት ኃላፊነትና ግዴታ አለባቸው እንላለን።

4.8 የዲሞክራሲ መብቶች ጥያቄ

ምናልባት ካሉት ጊዜያዊ ጥያቄዎች ሁሉ ብዙ መጎሳቆል የደረሰበት ጥያቄ ይሄኛው ነው ብንል አንሳሳትም። በተነገሩት ነገሮች ላይ ሁሉ ብንመለስባቸው ደግሞ፣ አንድ ወፍራም መፅሐፍ መድረስ አስፈላጊ ሳይሆን አይቀርም። ይሁንና ይህ ደግሞ ራሱን የቻለ ጥያቄ ይሆናል። በዚህች ጽሁፍ አቅም እንወሰንና አቋማችንን እንደገና ግልጽ እናድርግ። እንደሚከተለው ነው።

በመጀመሪያ ስለመፈክሩ፣

የዲሞክራሲ መብቶች “አሁኑኑ” ተባለ ወይንም “ባስቸኳይ” ወይንም “በትግል” ወይንም “ያላንዳች ተጨማሪ”….ወዘተ.፣ በመሰረቱ ይህን ያህል ከፍተኛ ልዩነት ባልኖረው ነበር፣ የመብቱን መለቀቅ ካልተቃወሙ በስተቀር። “አሁኑኑ” ወይም “ባስቸኳይ” ስለተባለ ዛሬ በዚህች ደቂቃ ወይንም አንዳችም “ትግል” ሳይደረግ ማለት አይደለም። ደግሞ “በትግል” ወይንም “ያለአንዳች ተጨማሪ” ስለተባለው ጥያቄው ጨርሶ አልተነሳም ማለት አይደለም። በመጨረሻም “አሁኑኑ” ወይንም “ባስቸኳይ” ስለተባለ ኢ-ሳይንሳዊ፣ “በትግል” ስለተባለ እና “ያላንዳች ተጨማሪ” ስለተባለ “ሳይንሳዊ” የሆነ ማለት አይደለም። ይልቁኑ፣ ልዩነቶች የሚነሱት ያልተባለውን ተባለ ማለት ሲጀመር፣ ነገሮችን ከምንነታቸው በላይ አሰተልቆ ለመሳል ሲሞከር የነበሩና ያሉ ሁኔታዎችን በዚያም በዚህ ለማጣመም አስደናቂ የሆኑን የሎጂክ አክሮባቶች መስራት ሲጀመር ነው።

የሆነው ይሁን። መኢሶን “ዲሞክራሲያዊ መብቶች ለጭቁኖች ያለ ገደብ አሁኑኑ” ሲል  ምን ማለቱ ነው? ወይንም ደግሞ ወደ ኋላ ተመልሰን ማስታወስ ግዴታ ነውና፣ ምን ማለቱ ነበር?

ይህ የመኢሶን መፈክር፣ ሌላ ምንም ትርጉም የለውም። ወደ ዝርዝር እና ተግባራዊ ነጥቦች ሲተረጎም፡-
– የፊውዶ ቡርዣውን ቢሮክራሲ ሥርዓት ለመደምሰስ የሚደረገው ትግል አሁኑኑ ይፋፋም ማለት ነው። ነበር።
– በአንጻሩ ሕዝባዊ ድርጅቶችን አሁኑኑ እናጠናከር ማለት ነው። ነበር።
– የሰፊውን ሕዝብ በበለጠ መንቃት፣በበለጠ መደራጀትና በበለጠ መታጠቅ አሁኑኑ በበለጠ እንጣድፍ ማለት ነው። ነበር።
– የሰፊው ሕዝብ ነጻ እርምጃ እንዲፋፋም አሁኑኑ እንጠይቅ፣ እንታገል ማለት ነው። ነበር።
– በእስራት ላይ የሚገኙ ሀቀኛ ታጋዮች አሁኑኑ በነፃ ይለቀቁ ማለት ነው። ነበር።
– ለአብዮታዊያን መረሸን እና ማለቅ ተጠያቂ የሆኑት ቢሮክራቶች አሁኑኑ ለፍርድ ይቀረቡ፣ እርምጃ ይወሰድባቸዉ ማለት ነው። ነበር።
– በመንግሥት ቁጥጥር ስር በዋሉት ቅጥር ነፍሰ ገዳዮች ላይ አሁኑኑ እርምጃ ይወሰድ ማለት ነው። ነበር ።
– ረቅቆ ለተቀመጠው የዲሞክራሲ መብቶች አዋጅ ሰፊው ሕዝብና አብዮታዊያን እንዲታገሉለት አሁኑኑ በይፋ እንቀስቅስ ማለት ነው። ነበር።
– …ወዘተ።

እንግዲህ መኢሶን በዚያን ጊዜም ሆነ አሁን፣ “አሁኑኑ” ሲል የጠየቀውና የሚጠይቀዉ ከዘረዘርናቸው የተለዩ ተግባራዊ እርምጃዎችን አይደለም። እነዚህ ተግባራዊ እርምጃዎች ደግሞ፣ ወደ ተግባር ተተርጉመው ሲገለጹ “ከዲሞክራሲያዊ መብቶች” ሌላ ምን ሊሆኑ ይችላሉ? ደግሞስ፣ ወደ ተግባር የሚተረጉሙት በ“ትግል” እንጂ በሌላ በምን አይነቱ ተአምር ነው?

ይሁን እንጂ፣ ሰፊው ሕዝብ ደግሞ የዘረዘርናቸውን ዓይነት እና ሌሎችንም ተጨማሪ ዲሞክራሲያዊ ትግሎች ለማካሄድ፣ እንደሚባለው የወዛደሩን መንግሥት መጠበቅ አይኖርበትም። በጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት ስር፣ በእርሱ ድጋፍና ትብብር ሊያካሂዳቸው ይችላል። ችሏልም። ቀይ ሽብርና ሌሎችም እርምጃዎች በየካቲት/መጋቢት 1969 ዓ.ም እንደጀመሩት ቢቀጥሉ ኑሮ ይህችንም ጽሑፍ አስፈላጊ ባላደረጓት ነበር። ዛሬ ሌሎች ታሪኮችን በመፃፍ ላይ እንገኝ ነበር።

እንግዲህ መኢሶን ዛሬም ቢሆን “አሁኑኑ” ሲል፣ በጠላቶቻችን ላይ የምናደርገው ትግል አሁኑኑ ይፋፋም፣ አይዘግይ፣ ፋታ አይሰጥ፣ አያመንታ፣ አይታፈን….ወዘተ. ማለቱ ነው።

በሌላው በኩል ደግሞ፣ የአብዮቱን ሰፈር ለማጠናከርና ለማደራጀት “አሁኑኑ” በበለጠ እንጣደፍ፣ እንግፋበት ማለቱ ነው። ለመኢሶን ይህ መፈክር አንዳችም ሌላ ትርጉም የለውም። ያመለከትናቸው ጣምራ ተግባሮች አሁኑኑ በሥራ ከተተረጎሙ ቢሻው “ቅ…..” ይባል።

በተረፈ፣ የመንግሥትን ስልጣን በሚመለከተው በኩል ከሆነም፣ መኢሶን በፊትም ሆነ አሁን በዛሬው ወቅትና ገና ረዘም ባለ ጊዜ /በይዘት ያው በቅርፅ ግን “እንዳች” ዓይነት “ወዛደራዊ” ወይንም ሌላ አምባገነንነት በአቋራጭ አቋቁመንልሃል ካልተባሉ በቀር/ አገሪቱን ሊመራና ሊያስተዳደር የሚችለው ጊ.ወ.አ.ደ ብቻ መሆኑን ያምናል። በዚህ በኩል አንዳችም ጥርጣሬ የለውም። ስለዚህም መኢሶን በፊትም ሆነ አሁን ጊ.ወ.አ.ደርግን በሚመለክተው በኩል ከ“ሂሳዊ ድጋፍ” መስመር ዝንፍ አላለም። “አንዳንድ አባሎችን ወደ ህቡዕ ትግል መስክ ማዛወር” ምናልባትም ከዚህም አልፎ ሂሶችን ጠንከር አድርጎ መሰንዘር መኢሶንን በዛሬው ወቅት የስልጣን ተቀናቃኝ አያደርገውም። በተቃራኒ መኢሶን “የትግል ስልት ለውጥ አድርጎና” ሂሱንም አጠናክሮ ቢሆንም፣ ጊ.ወ.አ.ደርግን ለመገልበጥ የሚደረጉ ሤራዎችን ባለው አቅም ሁሉ ተጋግዞ ለማክሸፍ ከመተባበር ወደ ኋላ አላለም። አይልም። ይህ ጽሑፍ በራሱ የታሪክ ምስክር ሆኖ ይኖራል።

ሌሎች በትርጉም ትርጉም የሚነገሩት ነገሮች አሁንም የፀረ አብዮት ሤራ እንጅ፣ መኢሶንን የሚመለከቱ አይደሉም። /ከዚህ ባሻገር ጥያቄው በሰህድ ቁ. 65 ተመልሷል/

4.9 አብዮታዊት እናት ሀገር ወይም ሞት

ሰህድ ቁ. 64 /7.3.70/ እንዳለው፣ ከፀሐይ በታች በዕውነትም እንደዚህ መፈክር ግልፅ የሆነ ጉዳይ የለም። ይህ መፈክርና የውጭ ጠላቶቻችን ተቀነባብረው የሚታገሉን ስለሆነ፣ ወረራውን ለመቋቋም በምንም ዓይነት ከውስጥ አድሪዎች ጋር እርቅ መፈለግ የለብንም። የጦፈውን የመደቦች ትግል በማቀዝቀዝ ቅልበሳን መጋበዝ የለብንም ማለት ነው። የውጭ ጠላቶችን ለመቋቋምና ለመደምሰስ በውስጥ የመደቦችን ትግል ማፋፋምና የውስጥ አድሃሪዎችን መደምሰስ ያስፈልጋል ማለት ነው። “በታላቁ የጀርመን ወዝአደሮች መሪ ሊብ ክኒክት ተነግሮ እንደነበረው ጠላት ያለው ከውስጥ ነው” የሚለውን ሀቅ አንዘንጋው፣ አንለፈው ማለት ነው።

ይህ መፈክር ዛሬም ቢሆን ለመኢሶን ሌላ ትርጉም የለውም። ዛሬ ይህ መፈክር በተጨማሪ፣ በጦርነቶችና በቀይ ሽብር መካከል የተከናወነውን “አስደናቂ” የመደቦች ሽግሽግ ማረም ማለት ነው። የጦሩን ግንባር ለማጠናከርና መሃል አገርን የጦሩ አስተማማኝ ደጀን ለማድረግ በመካከላቸው ያሉትንም ግንኙነቶች ምንጊዜም አለመንዘንጋት ማለት ነው።

መኢሶን በጦርነቱ ወቅትም ሆነ አሁን የበኩሉን አስተዋጽኦ በማድረግ ላይ ይገኛል። ለወደፊትም ቢሆን ካድሬዎችን በየጦሩ ግንባሮች በማሰማራት ሆነ የደጀኑን ክፍል ለማጠናከር በሚደረጉ ጥረቶች ባሉት መንገዶችና ባለው አቅም ሁሉ ከመታገል ወደ ኋላ አይልም።

የሰፊውን ሕዝብ ታሪክ ሰሪነት በጥቂት ግለሰቦች እየለወጡ የሚደሰቱ ንዑሳን ናቸው። መኢሶን የትግል ስልት ለውጥ ስላደረገ ለጦርነቱ ያበረከተውን መጠየቅ የሚቃጣቸው የሰፊው ሕዝብ ታሪክ እንደራሳቸው አርገው ለመጻፍ የሚቋምጡ ብቻ ናቸው። የመኢሶን አባሎች፣ ደጋፊዎች ወገኖች በውስጥ በአስመሳይ ተረማጆችና በፀረ አብዮተኞች እየተሰበሩ፣ እየተመቱም ቢሆን፣ በጥሩነቱ ወቅትም ሆነ አሁን፣ ግንባርም ሆነ በደጀን የበኩላቸውን አስተዋጽኦ በማድረግ ላይ መሆናቸው ገሃድ ነው።

4.10 የኢምፔሪያሊዝም ከበባና የጎረቤት አገሮች ጥያቄ

ኢምፔሪያሊስቶች፣ በተለይም የአሜሪካን ኢምፔሪያሊዝም፣ ከረጅም ጊዜ ጀምሮ ወደ ሥራ እየተረጎሙ የመጡት ጆን ኤች ስፔንሰር የተባለው ሰው እ.አ.አ በነሐሴ 1976 ዓ.ም ለአሜሪካ ምክር ቤት ባቀረበው ራፖር ላይ የሚገኙትን ዕቅዶች ነው። እንደሚታወሰው የስፔንሰር ራፓር ከአዲስ አበባ አንስቶ እስከ ሶማሌ ወረራ ድረስ ለፀረ አብዮት እንቅስቃሴ ዝርዝር መመሪያዎችን የሚሰጥ ነበር። እቅዶችም ሁሉ ባለፈው አንድ አመት ተኩል ውስጥ በሥራ ላይ ውለው ታይተዋል።ይሁንና፣ የኢትዮጵያ ሕዝቦች መራራ ትግል ደግሞ፣ ኢምፔሪያሊዝም የሰነዘረውን ጥቃት ለመቋቋም ተችሏል። በዚህ በኩል ወዳጅ የሶሻሊስት ሀገሮች መንግሥታትና ፓርቲዎች የሰጡት ድጋፍ እጅግ ወሳኝ ነበር። ነውም።

ነገር ግን፣ ኢምፔሪያሊዝም የሚተኛልን ኃይል አይደለም። አሁንም ቢሆን እንዳለፈው አመት በውስጥ አመቺ ሁኔታዎችን ካገኘ “አፍጥጦና አግጦ መውጣቱ አይቀርም። በመንግስትና በኢማሌድህ አባል ድርጅቶች ውስጥ ጭራቸውን ቆልፈው የሰረጉት አድሃሪዎች መሳሪያዎች ሊሆኑ ይችላሉ። ምናልባትም በኤርትራ በኩል ወታደራዊ እርምጃዎችን ጭምር ሊያስብ ይችላል። እንደሚታወቀው በዛሬው ወቅት ሁኔታዎችን ለማመቻቸት በተለይ በኤርትራ ጉዳይ ላይ ኃይለኛ የሆነ ፀረ ኢትዮጵያ ፕሮፖጋንዳ በመካሄድ ላይ ነው። ለሶማሌ የሚሰጠውንም የፖለቲካ፣ የቅስቀሳና የማቴሪያል ድጋፍ እጅግ አባብሶታል። እንደዚሁም፣ በኢህአፓ ላይ የተወሰዱት እርምጃዎች እያጋነነ በመለፈፍ ላይ ነው። በመጨረሻም፣ አብዮታችንና አገራችን የኢምፔሪያሊዝም ቡችሎች በሆኑ አገሮች የተከበቡ ናቸው።ኢምፔሪያሊዝም፣ እነዚህን ሁሉ ያለማቋረጥ በአብዮታችን ላይ ለማሰለፍ እንደሚጥር ፈጽሞ አይጠረጠርም። በአካባቢያችን፣ የኢምፔሪያሊዝም የጊዜው ዋና ጥረት፣ የኢትዮጵያን የየመን ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ እና የፓላስቲን ሕዝብ የነፃነት ትግሎች ብቸኛ አድርጎ መደቆስና የቀይ ባህርን ስትራቴጂያዊ ሰፈር በቁጥጥር ስር ማዋል ነው። ለዚህ ግቡ ገና ብዙ ይሟሟታል።

በግብጽም በአድሃሪ የአረብ አገሮችና በእስራኤል መካከል የሚደረገውን “ርኩስ መቀራረብ” አንደኛ መሳሪያው ነው። በዚህ አንጻር፣ በአንድ በኩል የአረብ አገሮችን ለመከፋፈል ችሏል። በሌላ በኩል የፓላስቲን ሕዝቦችን እንቅስቃሴና የአረብ ኮሚኒስቶችን ትግል ለመደምሰስ ኃይለኛ ዘመቻ እያካሄደ ነው። ይህ አንደኛው ጉዳይ ነው። ሁለተኛው፣ጎረቤቶቻችን ሱዳን፣ ሶማሊያ፣ ኬንያ፣ ጅቡቲ፣ የአረብ ፔኒሱላ ሁሉ ሙሉ በሙሉ በኢምፔሪያሊስቶች ቁጥጥር ስር የሆኑ አገሮች ናቸው። ምንም እንኳን እንደ ኬንያ አካሉት አገሮች ጋር አንዳንድ ጊዜያዊ ሁኔታዎች ቢያገናኙንም፣ ጎረቤቶቻችን በሙሉ በአሁኑ ወቅት በመሰረቱ ከአብዮታችን ጋር በጠላትነት የቆሙ ናቸው። ገና ለረዥም ጊዜ የኢትዮጵያ አብዮት የሚፃረሩትን ኃይሎች መፈልፈያና ማደራጃ ሰፍራዎች ሆነው ይቆያሉ።

በሌላው በኩል በእነዚህ ሃገሮች ውስጥ አብዮታዊ እንቅስቃሴዎች ሊነሱ የሚችሉበት አብዮታዊ ሁኔታዎች አሉ።ጎረቤቶቻችን በሙሉ በውስጣዊና በውጫዊ ችግሮች የተወጠሩ ናቸው። የሀገሮቹ /ሕዝቦችና የኢትዮጵያችን “ዕድል” ሆኖ፣ ካሉት መንግሥታት በስተቀኝ የሰፈሩ ኃይሎች ወደ ስልጣን ካልመጡ በስተቀር፣ ቢያንስ ገለልተኛ የሆኑና በውስጥ ችግሮቻቸው ላይ የሚያተኩሩ መንግሥታት ሊመጡ እንደሚችሉ ልንጠብቅ እንችላለን። በግብጽ፣ በሱዳን እና በኬንያ ያሉት ሁኔታዎች ይህንን የሚያመለክቱ ሳይሆኑ አይቀሩም። ይሁን እንጂ፣ በሁሉም ቦታ በአንድ ወቅት ውስጥ የሚፈጸም ነገር ደግሞ አይኖርም።

ዞሮ ዞሮ ይህ ሁሉ የሚያመለክተን፣ በአካባቢያችን ገና ለረጅም ጊዜ ገና ብዙ ውስብስብ ሁኔታ እንደሚኖር ነው።ጉዳዩ አህጉራዊና ክፍለ አህጉራዊ ብቻ አይደለም። እጅግ፣ እጅግ በጣም አለም አቀፋዊ ነው። ያም ሆነ ይህ አማራጭ የሌለው መፍትሄ የውስጥ ጥንካሬያችን እና ጥረታችን ነው። በተጨማሪ፣ ይህንኑ ለማገዝ በጎረቤት አገሮች፣ በአፍሪካ አህጉር፣ በአረቦች ዓለም ውስጥና በዓለም አቀፍ ደረጃ/ በኢምፔሪያሊስት አገሮች መዲናዎች ጭምር/ የምንጫወተው ዲፕሎማሲ ከፍተኛ ሚና ይኖረዋል። በዚህ ጽሁፍ ውስጥ ወደ ዝርዝር መግባቱ አስፈላጊ አይመስለንም።

4.11 የብሔራዊ ነፃነታችን ጥያቄ

ይህንን ጥያቄ በጥቂት ቃላቶች ለመመለስ አስቸጋሪ ነው። ከብዙ ሀገሮች ታሪክ አያሌ ትምህርቶችን መቅሰም ይኖርብናል። ይሁን እንጅ፣ ከጂኦግራፊ አቀማመጣችንና ከማቴሪያላዊ አቅማችን ደካማነት የተነሳ በብሄራዊ፣ በአህጉራዊና በዓለም አቀፍ ደረጃዎች ከአያሌ ጥያቄዎች ፊት እንደምንቆም አያጠራጥርም። ዞሮ ዞሮ፣ ይህም ጥያቄ የሚመለሰው እንደ አብዮታችን ውስጣዊ የፖለቲካ፣ የኢኮኖሚና የባህል ጥረት፣ ጥንካሬና ውህደት ነው።

4.12 የኢኮኖሚና የሶሻል ጉዳዮች ጥያቄ

ዛሬ በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ የኤኮኖሚና የሶሻል ችግሮች በመሰረቱ የሚመነጩት በገጠርና በከተማ፣ በዕቅድ እና በማቴሪያላዊ አቅም፣ በመንግሥታዊ የኢኮኖሚ ዘርፎችና በግላዊ ኢኮኖሚ ዘርፎች፣ በወጭ እርዳታ እና በራሳችን ችሎታ፣ በኢምፔሪያሊዝምና በአብዮታችን፣ በጦርነት እና በምርት፣ በቢሮክራሲ አሻጥርና በመንግሥታዊ ቁጥጥር…. መካከል ካሉት ቅራኔዎች ውስጥ ነው። እንደዚሁም በአሁኑ ወቅት የብሔራዊ ከበርቴውን /በሀገራችን ሁኔታ የንግድ ከበርቴ/ ለመያዝ ከምንከተለው ወይንም ከማንከተለው ፖሊሲ የሚመነጩ ናቸው።

በእነዚህ ሁሉ ጥያቄዎች ላይ በዝርዝር ለመመለስ አያሌ የስታትስቲክስ ሰነዶችን ማገላበጥ ያስፈልጋል። ያሉትን ፖሊሲዎች እንደገና መመርመር ያስፈልጋል።…. በፖሊሲዎችና በድርጊት መካከል ባሉት ቅራኔዎች ላይ ሁሉ አንድ በአንድ መመለስ ያስፈልጋል። የቢሮክራሲውንና የንግድ ከበርቴዎችን አሻጥር ማጥፋት ያስፈልጋል።… ይሁንና ይህ ሁሉ ከዚህች ፅሑፍ አቅም ውጭ ነው። ችግሮቹ የትላንትና አይደሉም። ከአብዮታችን በፊትና ከአብዮታችን የመጀመሪያ ቀኖች አንስቶ ሲጠራቀሙ የመጡ ናቸው። በአበዮትና በፀረ አብዮት መካከል በተካሄዱት ትንቅንቆች ሁሉ የተፈጠሩ ናቸው።

የሆነው ሆኖ፣ በአሁኑ ወቅት የሚነሱት አያሌ የኢኮኖሚና የሶሻል ጥያቄዎች ደግሞ የእህል መጥፋት፣ የሸቀጣ ሸቀጦች መጥፋትና መወደድ፣ የትራንስፖርትና የንግድ መዛባት፣ የፋብሪካዎች መቆም፣ የኑሮ ውድነት፣ የቤት እጥረት፣ ህክምና፣ የዘማቾችና የወደቁት ታጋዮች ቤተሰቦች… የተወሰኑ አካባቢዎች ጥያቄዎች ብቻ አይደሉም። ሀገር አቀፍ መልክ እየያዙ የመጡ ናቸው። የሀገሪቱ አጠቃላይ ክሪዞች ናቸው።

በኛ እምነት፣ ችግሮቹም እያሉ ቢሆን እነዚህ ሁሉ ጥያቄዎች በትክክለኛ ፖለቲካ፣ ከአቅም ጋር በተመጣጠነ መለስተኛ ፖሊሲ፣ አላማ ባለው ፕሮፖጋንዳና ቅስቀሳ ሊመለሱ ይችላሉ። በዚህ አንጻር፣ በተለይም በአድሃሪው የሲቪል/ሚሊተሪ ቢሮክራሲ ላይ የሚደረጉ የቁጥጥርና የማጋለጥ ዘመቻዎች ከፍተኛ ሚና ይኖራቸዋል። በአንፃሩ፣ የኢኮኖሚ ካድሬዎች፣ የምርትና የስራ ኤክስፐርቶችን በብዛት አፍርቶ ማሰማራት እጅግ ጊዜያዊ ነው። ራሱን የቻለ የምርትና የመገንባት ፕሮፖጋንዳና ቅስቀሳ መጀመር አለበት። የሰፊውን ሕዝብ የመፍጠርና የሥራ ችሎታ ለመቀስቀስ፣ለማደራጀትና ለመምራት አያሌ ጥረቶች መደረግ ይኖርባቸዋል። እንደዚሁም፣ ቢያንስ በተወሰኑ የኢኮኖሚ ዘርፎች በኩል ወደ ፕላን-ኢኮኖሚ ለመሻገር መጀመር እጅግ ጊዜያዊ ነው እንላለን።

በዚህ አንጻር የውጭ እርዳታዎች ሁለተኛ ራስን መቻል የመጀመሪያው የሚለው ፖሊሲ በጥብቅ መቀጠል እንዳለበት እምነታችን ነው። በአንድ በኩል በተጨባጭና ከእኛም ጋር በተመጣጠኑ ድርጊቶች፣ በሌላ በኩል ሕይወት ባለው ፕሮፓጋንዳ፣ ቅስቀሳና የማያቋርጥ የመደብ ትግል ከሰራን፣ በዚች ሀብታም በሆነችው አገራችን ላይ ተአምሮች ሊሰሩ ይችላሉ።

4.13 የወዛደሩ ፓርቲ ጥያቄ

እኛ እስከምናውቀው ድረስ፣ በዚህ ጥያቄ ላይ በተራማጆች መካከል ልዩነቶች ያሉ አይመስልም። “ህብረት፣ ውህደት/ፓርቲ/፣ አብዮታዊ ግንባር” በሚሉት ደረጃዎች ላይ አጠቃላይ ስምምነት አለ። ወደ ወዛደሩ ፓርቲ “በአቋራጭ” እንሻገር አንሻገር እንደሁ የሚመጡት ጊዜዎች ያሳያሉ።

የሆነው ሆኖ፣ የወዛደሩ ፓርቲ መሠረት በትግል የተፈተነ፣ ጥራት፣ ጥንካሬና ውህደት ያለው የተራማጆች ህብረት ነው። ዛሬም የምንገኘው በዚሁ ደረጃ ላይ ነው። ከተራማጅ ድርጅቶች ሃቀኛ፣ አብዮታዊና ዲሞክራሲያዊ ህብረት እስከ ወዛደሩ ፓርቲ ድረስ ገና ረጅም የሆነው ውስብስብ መንገድ አለ። በሌላው በኩል “በአቋራጭና” ከአስመሳዮች ሁሉ ጋር ገና ከመጀመሪያው “የወዛደሩ ፓርቲ ኮንግሬስ” ላይ እንዳንደርስ መታገል የሃቀኛ ተራማጆች ሁሉ ማሌያዊ ተግባር ነው ብለን እናምናለን።

[1] በተለይም ከሕዝቦቹ ውስጥ ተወጣጥተው በሰለጠኑ ካድሬዎች

[2] ቢሻው የላላ ወይንም የጠበቀ ፌዴሬሽን፣ ቢሻው ሪጅናል አውቶኖሚ