“ለመደራጀት ወይንም በትንሽም ቢሆን የተደራጁትን የግራ ኃይሎች በአንድነት ባንዳች አይነት መንገድ ለመሰብሰብ፣ የተራማጆችን ህብረት በተቻለ ፍጥነት በተግባር ዙሪያ ለመፍጠር፣ ከሁሉ አስቀድሞ በኢትዮጵያ ሁኔታ ትንተና ላይ ለመቀራረብና ወደ ተመሳሳይ አቋም ለመድረስ መሞከር አለብን። . . . እንግዲህ የመጀመሪያው ለህብረት መመስረቻ የሚያገለግለው መንገድ ከተግባር ጋር የተጣመረ የትንተና አንድነት ሲሆን፣ በተራማጆች መካከል ያሉት ልዩነቶች የትኞቹ እንደሆኑ ለይቶ ማወቅና እነዚህም በውስጣችን ተድበስብሰው እንዳይታለፉ፣ የሃቀኛና የጋለ ዴሞክራሲያዊ ትግል ርዕስ እንዲሆኑ ማድረግ ያስፈልጋል።. . . . የትግሉ አላማ በተቻለ ፍጥነት ወደ ድርጅታዊ መቀራረብና አብሮ መስራት ከዚያም ወደ አንድነት ለመተላለፍ መሆን አለበት። አላማችን በፍጥነት ወደ መቀራረብና የሥራ ትብብር ለማድረስና የሰፊውን ሕዝብ ትግል ወደ ፊት ለማራመድ ተራማጆች የድርሻቸውን እንዲያረክቱ ለማድረግ ከሆነ፣ የነፃ ክርክር መስፋፋትና የእያንዳንዱ ተራማጅ ቡድን በተቀናበረ አኳኋን ሙሉ አስተያየቱን ለመስጠት መቻል ያጠነክረናል እንጂ ፈፅሞ አይጎዳንም. . ..”

 እነዚህ ቃላት ዛሬ የተፃፉ አይደሉም። የዛሬ 2 ዓመት፣ በየካቲት 3 ቀን 1967 ተፅፈው፣ በዚያ ወር በ23፣ “የተራማጆች ህብረት” ተብሎ በሚጠራው የመኢሶን መፅሄት፣ በቁጥር 2 ላይ የወጡ ነበሩ።

በየካቲት 1967 መኢሶን የተራማጆች ህብረት እንዲፈጠር ጥሪ አድርጎ ነበር። በተጠቀሰው መፅሄት ውስጥ ስለዚህ ህብረት ጥሪ ብቻ ሳይሆን የተጨበጡ እርምጃዎችም ተሠንዝረው እንደነበር ይታወሳል። ከቀረቡት ነጥቦች ውስጥ የሚከተሉት ይገኙበት ነበር፡-

–   በአዲስ አበባና በሌሎችም ክፍላተአገር የነበሩት ቡድኖች እንዲቀራረቡ

–   ፅሁፎቻቸውን ማውጣት እንዲቀጥሉ፣ ግን የፅሑፎቹን ይዘቶች ለማቀራረብ እንዲሞክሩ

–   አንድ የጋራ መፅሄት ቦርድ እንዲፈጥሩ። “የተራማጆች ህብረት” ራሱ የጋራ መፅሄት ሊሆን እንደሚችል።

በጠቅላላው የእያንዳንዱ ቡድን ትግል በሚመለከተው በኩል፣ ለሁሉም የተግባር አንድነትን የሚያስከትል ፕሮግራም ማውጣት እንደሚያስፈልግ መፅሄቱን ከጠቀሰ በኋላ፣ የሚከተሉትን የፕሮግራም ነጥቦች ይሰነዝራል፡-

1ኛ/   ሥራ ተከፋፍሎ ሶሻሊስት ስነ ፅሑፎችን መድረስና መተርጎም

2ኛ/ በእድገት በህብረት ዘመቻና ሊወጣ የታቀደውን የመሬት አዋጅ ከሥራ ላይ ለማዋል በሚደረገው ትግል መሳተፍ።በገጠር  እንደርሱ ሲሆን፣ በከተማም በወዛደሩ ውስጥ የፖለቲካ ሥራን ማስፋፋት።

3ኛ/ ብዙዎች አብዮታውያን በገጠር እንዲሠማሩ ማድረግ

4ኛ/ ለዴሞክራሲያዊ መብቶች መታገል። በተለይም የብሄረሰቦች እኩልነት እንዲታወቅና የኤርትራ ችግር

በፍጥነት ሠላማዊ መፍትሄን እንዲያኝ። በብሄረሰብ የተደራጁትን አብዮታዊያን በሚመለከት በኩል  “በኛ አስተያየት በብሄረሰብ ደረጃ የተደራጁ ተራማጆችን ሁሉ ከትምክህተኛ ሆነ ከጠባብ ብሄርተኝነት በሽታ እንዲፈወሱና አብረውን እንዲሰለፉ ለማድረግ መጣጣር ያስፈልጋል። የተራማጆች ህብረት እነርሱንም ለማጠቃለል መቻል አለበት። . . . ” የሚል ነበር።

5ኛ/ የታሰሩ ተራማጆች እንዲፈቱ፣ በመንግሥት ዙሪያና በቢሮክራሲው ውስጥ የተሰገሰጉት የኢምፔሪያሊዝም ቡችሎች እንዲጋለጡ መታገል

6ኛ/ የደርጉን የአንድ ፓርቲ አሳብ መታገልና ማክሸፍ።

“በተራማጆች ህብረት” ቁጥር 2 ውስጥ የዛሬ ሁለት አመት ቀርበው የነበሩት የተጨበጡ እርምጃዎች እነዚህ ሲሆኑ፣ ያኔ ይህ ህብረት እንዲፈጠር በተለይ ተፈልጐ የነበረው በዲሞክራሲያና በአብዮት ጋዜጦች ዙሪያ ተሰብስበው ከነበሩት ተራማጆች ጋር ነበር። ያን ጊዜ በርግጥም ከነዚህ ሁለት ጋዜጦችና ከሰፊው ሕዝብ ድምጽ በስተቀር ድምፁን ያሰማ የተራማጆች ቡድን አልነበረም።

ምንም እንኳን በመኢሶን ውስጥ ያኔም ቢሆን ከዲሞዎች [ኢህአፓ ሰዎች – የአዘጋጆች ጭማሪ] ጋር ውይይትና መቀራረብ ሊኖር እንደማይችል በርከት ያሉ ጓዶች ቢያምኑበትም፣ ድርጅቱ ውይይት እንዲደረግ ስለወሰነ፣ ረዘም ያለ ጊዜን የፈጀ ግንኙነት ተደርጐ ነበር። ከዚህ በላይ የተጠቀሰው አንቀጽ ደጋግሞ እንደሚያመለክተው፣ ለመቀራረብ፣ ህብረትን ለመፍጠርና፣ ከዚያም ለመዋሃድ መሰረታዊውና የመጀመሪያው እርምጃ በኢትዮጵያ ሁኔታ ትንተና ላይ መስማማት ስለነበር፣ ከዲሞዎች ጋር በዚህ ነጥብ ላይ ምንም ስምምነት ሊገኝ አልቻለም። ስለሆነም፣ ኢህአፖና መኢሶን በሁለት ተቃራኒ ወገኖች ተሰልፈው ይኸው እስከዛሬ፣ ኢህአፓ በግልጽ ፀረአብዮታዊነቱን እስከሚያረጋግጥበት ደረጃ ድረስ መጥተናል።

ይህንን የየካቲት 67ን አቋማችንን በሰፊው የጠቀስንበት ምክንያት አለን፡-

1ኛ) ይህ አቋማችን ከላይ የጠቀስነውን የሌኒንን መመሪያ የተከተለ መሆኑና አሁንም በዚያው መመሪያ ስር እንደተሰለፍን ለማረጋገጥ ነው።  

“ከማይታመኑ ሰዎች ጋርም እንኳን ቢሆን ጊዚያዊ ህብረትን መፍጠር የሚፈሩ በራሳቸው የማይተማመኑ ብቻ ናቸው፤ የዚህ አይነቶቹን ህብረቶች ሳይፈጥር ሊኖር የሚችል አንድም የፓለቲካ ፓርቲ የለም።” ይላል ሌኒን።

ቀድሞም ሆነ ዛሬ መኢሶን ህብረት መፍጠርን ያልፈለገበትና ይህንኑም ለሌሎች ያላመላከተበት ወቅት የለም።

2ኛ) ከላይ የተጠቀሱት የህብረት መመስረቻ ሂደቶችና የኘሮግራም ነጥቦች፣ እነዚህኞቹ ከዛሬው ሁኔታ ጋር እንዲገናዘቡ ተደርገው ከሥራ ላይ ሊውሉ ይችላሉ።

በነዚህ ምክንያቶች፣ የዛሬ ሁለት ዓመት የነበረንን አቋም እንደገና ማስታወሱ ጠቃሚ መሰለን።