የዛሬይቱ ኢትዮጵያ ተጨባባጭ ሁኔታ የተራማጆችን የጠበቀ ህብረትና የወዛደሩን ፖርቲ በፍጥነት መገንባት በሚጠይቅበት ባሁኑ ሰአት፣ ብዙ የኢትዮጵያ “አብዮታውያን” ተራማጅ አስተሳሰብን በሚያጋጥመው “የህፃንነት በሽታ” ተለክፈዋል። አንዳንድ ቅን ሰዎች የተራማጁን በጥቂት ቡድኖች መከፋፈል እያዩ፣ “እርስበርስ መቦጫጨቁን” እየተመለከቱ ተስፋ ይቆርጣሉ። ነገር ግን ይህ የእድገት ምልክት መሆኑን የግድ ማስታወስ ያስፈልጋል። በማንኛውም አብዮት ውስጥ የዚህ አይነቱ የግራ ኃይል መከፋፈል ደጋግሞ ደርሷል። በግራውም ውስጥ “ግራ” እና ግራ፣ ማለትም በአፋቸው የግራ በድርጅታቸው ግን የቀኝ የሆኑ በአንድ በኩል፣ በአፋቸውም ሆነ በድርጊታቸው በርግጥ የግራ የሆኑ በሌላ በኩል አሉ። በኢትዮጵያም የዚህ አይነቱ ሁኔታ ከእለት ወደእለት ይበልጡን ግልጽ እየሆነ ሄዷል። ይህም የግድ ወደአንድ አቅጣጫ ማምራት ይኖርበታል። ሃቀኛው ግራ እየተጠናከረ፣ የውሸትን ግራ እያጋለጠና እየታገለው ይሄድና የሰፊውን ሕዝብ ተቀባይነት ያገኛል። አድርባዩ “ግራ” ግን በመጨረሻ የጥቂት አድሃሪዎች ፀረአብዮታዊ ቡድን ሆኖ ይቀራል።

ማንም እንደሚገምተው፣ በኢትዮጵያ ግራ ውስጥ ዛሬ ሁለት አዝማሚያዎች እየጠሩ ሄደዋል። እነዚህም በጋዜጣችን በሰህድና በ“ግራው” ጋዜጣ በዲሞክራሲያ ይወከላሉ። በቅርቡ አንዳንድ የአብዮታውያን ቡድኖች ብቅ ብቅ ማለታቸው ይታወቃል። ነፃነት፣ ሪቮሉሽን፣ ወዝ፣ ታጋይ ኢትዮጵያዊት እና የአብዮት ፋና በሚባሉ ጋዜጦች የመጡት በነዚህ ግሩፖች ሲሆን፣ ከጋዜጦቹ ይዘት በቀላሉ ለመገመት እንደሚቻለው ሁሉ፣ በሰህድና በነርሱ መካከል ከዝርዝር ነጥቦች ሌላ መሰረታዊ የመስመር ልዩነት የለም። የኢትዮጵያን ሁኔታ ትንተናና የተራማጆችን ጊዜያዊ ተግባር በሚመለከተው በኩል ከነዚህ ጋዜጦች ጋር ከሙሉ ስምምነት ላይ ልንደርስ እንችላለን የሚል ግምት አለን። ለማንኛውም ስህድ ከነዚህ ግሩፖች ጋር ሃቀኛና አብዮታዊ ውይይትን ለመክፈት፣ በግሩኘ ደረጃ በሂስና በግለ ሂስ ከእርስ በርሳችን እንድንማር ለማድረግ ዝግጁ መሆኑን ባለፈው ቁጥሩ ጠቁሟል።

እንግዲህ በኢትዮጵያ ግራ ውስጥ ያሉት ሁለት አዝማሚያዎች በየትኞቹ ነጥቦች ላይ ነው የሚለያዩት? 

በመጀመሪያ ነገር የምንለያየው “የጊዜያዊ መንግሥት” በሚለው መፈክር ነው። ይህንን መፈክር እንዲያውም ለመጀመሪያ ጊዜ ያቀረበው ሰህድ እንደነበር ይታወሳል። ዛሬ ግን ሰህድ ይህንኑ መፈክር በተቻለው መንገድ ሁሉ ይታገለዋል። ይህንንም ለምን እንደሚያደርግ በዝርዝር ለማወቅ የሚፈልገውን አንባቢ ሰህድ ቁጥር 35ን ፈልጐ እንዲያነብ ከመጋበዝ በስተቀር እዚህ ላይ አንመለስበትም። ባጭሩ ብቻ፣ “ጊዜያዊ ሕዝባዊ መንግሥት” የሚለው መፈክር እራሱ ኃይለኛ ቅራኔን በውስጡ የያዘ ከመሆኑም በላይ፣ ከሥራ ላይ ሊውል ቢችልም እንኳን የንኡስ ከበርቴውን መደብ አንድ ክንፍ ፈላጭ ቆራጭነት በሰፊው ሕዝብ ላይ ከማስፈር ሌላ ምንም ፋይዳ አይኖረውም። ሰህድ የሚያምነው የአለም ብሄራዊ ዲሞክራሲያዊና ሶሻሊስት አብዮቶች ፍቱነቱን ባረጋገጡበት በ“ጊዜያዊ አብዮታዊ መንግሥት” ነው። ይህም የሚመጣው ሰፊው ሕዝብ ነቅቶ፣ ተደራጅቶና ታጥቆ በጉልበት በፊውዳሊዝምና በኢምፔሪያሊዝም፣ እንዲሁም በወኪሎቻቸውና በርዝራዦቻቸው ላይ ድሉን ሲያረጋግጥ ብቻ ነው። የምንታገለውም ለዚህ አይነቱ መንግሥት መመጣት ነው። ምናልባት የኢትዮጵያ አብዮት ጐዳና የተለየና ራሱን የቻለ ሆኖ በርግጥ “ጊዜያዊ አብዮታዊ መንግሥት” አይፈጠር ይሆናል። ለማንኛውም ግን የነዲሞክራሲያ፣ የነመንገሻ ሥዩምም፣ “ጊዜያዊ ሕዝባዊ መንግሥት” በምንም አይነት የአብዮታዊውን መንግሥት ቦታ ሊወስድ አይችልም።

ሁለተኛው የመለያያ ነጥብ የደርግን ባህርይ የሚመለከተው ትንተና ነው። ሰህድ ደጋግሞ እንዳመለከተው ሁሉ፣ ደርጉ የንኡስ ከበርቴውን መደብ የሚወክል፣ በዚህ ምክንያት በጣም ወላዋይ የሆነ፣ ባጠቃላይ ሲታይም አንዴ ወደ ቀኝ አንዴ ወደ ግራ የሚያዘነብል ኃይል ነው። በውስጡም የቀኝና የግራ ቡድኖች አሉ። /ቀኝና ግራ ማለት እዚህ ላይ የተደራጁ፣ በምእራብ አገሮች እንደሚገኙት የፖርላማ ፖርቲዎች ማለት እንዳልሆነ ግልጽ ነው። የደርጉ የቀኝና የግራ ክንፎች ያልተደራጁ ከመሆናቸውም በላይ በአባሎቻቸው ብዙ ጊዜ ተለዋዋጭ ሳይሆኑ አልቀሩም። /ስለዚህም ደርጉ በአንድ ርእዩተአለምና በአንድ የፖለቲካ መስመር ዙሪያ የተሰበሰበ፣ አንድነት ያለው አካል አይደለም። በዚህ ምክንያት ነው አንድ ጊዜ በጣም ተራማጅ፣ አንድ ጊዜ ደግሞ በጣም አድሃሪ ወይም በጣም ግራ ቀደም እርምጃዎችን የሚወስደው።

በዚህ ነጥብ ላይ የዲሞክራሲያ አቋም ይህን ያህልም ግልጽ አልሆነም። ዲሞክራሲያ በደርጉ ላይ አንድ ስም፣ ለምሳሌ “ፋሽስት ደርግ”፣ “ፋሽስት ጁንታ”  ወይንም አሁን በጽሁፎቹ ላይ እየፀደቀ የሄደ የሚመስለውን “የምርጥ መኮንኖች መንግሥት” የሚሉትን ቅጽሎች ከመለጠፍ አልፎ፣ የደርጉን የመደብ ይዘት ለመተንተን የሞከረበት ጊዜ የለም። አልፎ አልፎም የግራና የቀኝ ኃይሎችን የለየበትና የግራው ክንፍ ከርሱ ጋር እንዲተባበር የጋበዘበት ወቅቶች ነበሩ። እንዲያውም ደግሞ በዚያው በአንድ የዲሞክራሲያ ቁጥር ውስጥ እላይ “ፋሽስት ደርግ” ብሎ እታች ደግሞ “በደርጉ ውስጥ የቀኝ ኃይሎች እየተጠናከሩ ናቸው” በማለት በደርጉ ውስጥ ፋሽስቶችንና ሱፐር ፋሽስቶችን ለመለየት የሞከረበት ወቅት ነበር። ባጭሩ፣ ዲሞክራሲያ እራሱ እንደደርጉ ወላዋይ በመሆን፣ ስለደርጉ ባህርይ ውዥንብርን ነዝቷል፤ በመንዛት ላይም ነው።

ሶስተኛ፣ አብዮታውያን ያንድን መንግሥት የመደብ ባህርይ በገጽ መለየት ያለባቸው ለትንተና ቅንጦት ሳይሆን፣ ለትግላቸዉ ይህ አስፈላጊ ስለሆነ ነው። ከዚህ ትንተና በመነሳት፣ ተራማጆች አንድ የተወሰነ አቀራረብ ይኖራቸዋል። ደርግ በርግጥ ፋሽስት ከሆነ፣ ከኢምፔሪያሊዝምም፣ ከነመንገሻ ስዩምም፣ ማለትም ከመሬት ከበርቴዎች ጋር ጭምር የግድ ተባብሮ፣ “ፀረፋሽስት ግንባር” መስርቶ እርሱን መገልበጥ ያስፈልጋል። ደርግ የንኡስ ከበርቴው ወላዋይና ደንባራ ክፍል ከሆነ ደግሞ፣ ተራማጆች በተቻላቸው መንገድ ሁሉ ሊያረጋጉት መጣር፣ የግራውንና የቀኙን ለመለየት፣ የግራው ከሰፊው ሕዝብ ጋር እንዲሰለፍ ለመገፋፋት፣ ጠቅላላው ደርግ ከፊውዳሊዝምና ከኢምፔሪያሊዝም ጋር ያለውን ቅራኔ ለማፋፋም መታገል ይኖርባቸዋል። ደርግ በፀረፊውዳልና /ገና ባይለይለትም/ በፀረኢምፔሪያሊስት አቋሙ፣ ለተወሰነ ጊዜም ቢሆን የሰፊው ሕዝብ ወገን መሆኑን ስለሚረዱት ሃቀኛ ተራማጆች በዚህ ባህርዩ በመጠቀም የሰፊውን ሕዝብ ትግል ያራምዱታል። ደርግና ሰፊው ሕዝብ ባንድነት በዋነኞቹ ጠላቶች በፊውዳሊዝም፣ በኢምፔሪያሊዝምና በቢሮክራሲያዊው ከበርቴ ላይ እንዲረባረቡ ለማድረግ ይታገላሉ እንጂ፣ የመንግሥትን ስልጣን ስለያዘ ብቻ ወታደራዊው ደርግም የሰፊው ሕዝብ ዋና ጠላት ሆኖ ከነዚያ ሶስት ጠላቶች እኩል መወጋት አለበት አይሉም። ሰህድ የፊተኛውን ፖለቲካ አብዮታዊ ሂስ በሚለው አቋም ሲያጠቃልለው፣ ዲሞክራሲያ ግን ሁለተኛውን የተምታታና ዞሮ ዞሮም ፀረአብዮታዊ የሆነውን አቋሙን በአወናባጅነቱ ሲረጨው ቆይቷል፤ በመርጨት ላይም ይገኛል።

አራተኛ፣ ከዚህ በላይ ያነሳነው የደርግ ባህርይ ጉዳይ፣ በግልጽ እንደሚታየው፣ ከዛሬይቱ ኢትዮጵያ ቅራኔዎች ትንተና ጋር የተያያዘ ነው። በዲሞክራሲያ “ትንተና” መሰረት፣ የየካቲት እንቅስቃሴ ያስከተላቸው ታላላቅ ለውጦች፣ ለምሳሌ የዘውድ አገዛዝ መውደም፣ የሶሻሊዝም የመንግሥት መመሪያ ሆኖ መታወጅ፣ የትላልቅ የኢምፔሪያሊስቶች መወረስ፣ በተለይም የገጠር መሬት የሕዝብ መሆን፣ የገበሬ ማህበራት ከነችግሮቻቸውም ቢሆን መቋቋም፣ ወዘተ. ባገሪትዋ የቅራኔዎች ቅደም-ተከተል ውስጥ ምንም አላስከተሉም። ለነርሱ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዋና ጠላቶች ፊውዳሊዝም-ኢምፔሪያሊዝም- የደርግ ፋሽዝም ናቸው። ወይንም ደግሞ በፊውዳሊዝም- ኢምፔሪያሊዝምና በሰፊው ሕዝብ መካከል ያለው ቅራኔና በደርግና በሰፊው ሕዝብ መካከል ያለው ቅራኔ በባህርዩ፣ በአይነቱ፣ አንድ ነው። ይህ የቅራኔዎች “ትንተና” ማወናበጃ መሆኑን ሰህድ በጊዜው አሳይቷል። ማንም የአብዮታዊ ቴዎሪን ሀ ሁ የቆጠረ ሰው በቀላሉ ሊገነዘበው እንደሚችለው ሁሉ፣ ደርግ ባሁኑ ሰአት ከኢምፔሪያሊዝም ጋር በብዙ ሰንሰለቶች የተያያዘ ቢሆንም፣ በሁለቱ መካከል ቅራኔ እንዳለ ግልጽ ነው። ይህም ቅራኔ በይዘቱ በኃይለሥላሴ መንግሥትና በኢምፔሪያሊዝም መካከል ከነበረው ይለያል። ይህኛው /የኃይለሥላሴ መንግሥትና የኢምፔሪያሊዝም ግንኙነት/ አይነተኛ ያደርግ የነበረው በሁለቱ መካከል የነበረው አንድነት ወይም መግባባት፣ መቻቻል ሲሆን፣ ያኛውን /ደርግና ኢምፔሪያሊዝም/ ግን አይነተኛ የሚያደርገው የመራራቅ፣ የትግል፣ የመቃቃር አንፃሩ ነው። ስለዚህም፣ ለጊዜውም ቢሆን፣ ይህ ቅራኔ የደርጉንና የሰፊውን ሕዝብ መቀራረብ አስከትሏል፤ ወይም በማስከተል ላይ ነው። ይህም መቀራረብ ነገ ሊፈርስና ወደጠላትነት ሊለወጥ ይችላል፤ ዛሬ ግን አለ። ከዚህም የተነሳ፣ የአብዮታውያን ተግባር በዚህ ጊዜያዊ መቀራረብ በመጠቀም የሰፊውን ሕዝብ ዘላቂ ትግል ማዘጋጀትና ማጠናከር ነው። ይህንን በመሳት ደርግ ባሁኑ ሰአት ከፊውዳሊዝም- ኢምፔሪያሊዝም እኩል አንዋጋ ማለት ሰፊውን ሕዝብ ጊዜያዊ ወዳጁን አሳጥቶ ለአድሃሪዎች አሳልፎ መስጠት ነው።    

አምስተኛ፣ ከዚህ ሁሉ የትንተና ልዩነት ጋር ተያይዞ የትግል ዘዴ ልዩነት አለ። ይህንንም ነጥብ ያለፈው አንድ ቁጥራችን በሚገባ ስላብራራው በሰፊው አንመለስበትም። የዲሞክራሲያን የትግል ዘዴ አይነኛ የሚያደርገው፣ ወረቀቱና ደጋፊዎቹ በግለሰቦች ላይ የሚያደርጉት ዘመቻ፣ በፖለቲካ ክርክር አማካኝነት ደጋፊዎችን በማፍንት ፈንታ በሃሜትና በስም ማጥፋት ያዳማጩን ስሜት ቀስቅሶ “ጀሌ” ማድረግ፣ ደጋፊው እንዳያስብ፣ እንዳይመራመር፣ የሚሰጡትን መፈክሮችና መመሪያዎች ያላንዳች ጥያቄ እንዲቀበል ማድረግ ነው።

ይህም በአብዮታዊ ዲሲኘሊን ቦታ ፋሽስታዊ ዲሲኘሊንን መተካት ነው። ሰህድ በበኩሉ በተቻለው መጠን አብዮታዊ ቴዎሪን ለማሰራጨት፣ በውይይትና በክርክር ደጋፊዎችን ለመሳብና እራሱም ለመታረም፣ አስበው፣ አውቀው፣ አሰላስለው፣ የስህድን መስመር የራሳቸው አድርገው የሚታገሉ የነቁ አብዮታውያንን ለመፍጠር ይታገላል። ይህኛው የትግል ዘዴ አድካሚ ነው፤ ረጅም ነው፤ ባንድ ጊዜ ብዙ አጨብጫቢዎችንና ጀሌዎችን የሚያግበሰብስ አይደለም። ነገር ግን እውነተኛ የወዛደር ፖርቲን ለመመስረትና በርሱም አማካይነት የኢትዮጵያን ሕዝቦች ትግል በቅጡ ለመምራት የሚቻለው በዚህ መንገድ ብቻ መሆኑን ያምንበታል። የሰህድ አላማ ጥቂት ጀሌዎችን፣ የቀኝም ሆኑ የግራ፣ አግበስብሶ በነዚህ አማካይነት “ጊዜያዊ ሕዝባዊ መንግሥትን” በማስመረጥ የመንግሥትን ስልጣን በተቻለ ፍጥነት መጨበጥ አይደለም። ቆራጥነትና ትእግስት በተመላበት መንገድ ታግሎ ሰፊው ሕዝብ እራሱ በገዛ አብዮታዊ ትግሉ የመንግሥትን ስልጣን እንዲጨብጥ ማድረግ ነው። በዚህም ምክንያት የሁለታችን የትግል ዘዴዎች እንደሰማይና ምድር የተራራቁ ሆነዋል።

በመጨረሻም፣ በስህድና በዲሞክራሲያ መካከል ያለው መሰረታዊ ልዩነት፣ ከላይ የተጠቀሱትን ሁሉ የሚያጠቃልለው የርእዩተአለም ልዩነት ነው። በኢትዮጵያ ግራ ውስጥ ዲሞክራሲያ የሚወክለው ደንፊውንና አለሁ አለሁ ባዩን ንኡስ ከበርቴ ነው። ይህ ክፍል፣ በሰፊው ሕዝብ ላይ አንዳንድ ጭቆናዎች ሲፈፀሙ ባየ ቁጥር በኃይለኛ ስሜት ይገፋፋና እብድ ይሆናል። በአጉል ድፍረትና ድንፋታም ሕዝቡ ሳይደራጅና ሳይታጠቅ እንዲጋፈጥ ይገፋፋል። ሰፊው ሕዝብ ጥቂት ድሎችን ባገኘ ቁጥር ደግሞ “አብዮቱን መመራት ሊቀርብኝ ነው” በሚል ፍርሃት ተወናብዶ እነዚህን ድሎች ያናንቃል፤ እንዲያውም ድሎቹን በመሸነፍ መተርጐም ይቃጣዋል። በማንኛውም ጊዜ ቢሆን ጠቅላላውን የአብዮቱን ሂደት ለመገምገምና አዝማሚያው ወዴት እንደሆነ ለማየት ሰለማይችል፣ ለማየትም ጥረት ስለማያደርግ፣ “ትንተናዎቹ” ከአፍንጫው ርቀው የማይሄዱና በግላዊነት /ሳብጀክቲቪዝም/ የተሞሉ ናቸው። ከመጠን በላይ የሆነ ተስፋና ከመጠን በላይ የሆነ ተስፋ መቁረጥም ይፈራረቁበታል። በዚህ መልካቸው ሲታዩ ደርግና ዲሞክራሲያ አንድ ናቸው ለማለት ይቻላል።

ሰህድም ቢሆን በድሃው ገበሬና በወዛደሩ፣ በተለይም በዚህኛው ውስጥ ስር እስካልሰደደ ድረስ በንኡስ ከበርቴው ጠባዮች እንደተበከለ ይኖራል። ይሁንናም፣ በተቻለው መጠን በወዛደሩ ርእዩተአለም ለመመራት፣ በትንተናው ሁልጊዜ ከተጨባጭ ሁኔታዎች ለመነሳትና ነገሮችን ከሁሉም ማእዘን ለመመልከት ይጥራል። ማንም ሊክደው እንደማይችልም፣ ሰህድ ባቋራጭ የመንግሥትን ስልጣን ለመያዝ ሳይሆን ለዘላቂው ሕዝባዊ ትግል መቃናት ይታገላል። ለማንኛውም፣ የሚመጡት አመታት በርግጥ በሁለቱ መስመሮች መካከል መለየታቸው እንደማይቀር ፈጽሞ አንጠራጠርም።