የወታደር መንግሥት ሥራ ያቀላጥፋል፣ ያፋጥናል፣ በቶሎ ይቆርጣል፤ የቢሮክራሲ ፀር ነው እያሉ የደርጉ መሪዎችና ቱልቱላዎቻቸው ሲናገሩ እንሰማለን፣ ሲጽፉም እናነባለን፣ ምን እንደተሰራና ከየት ወደየት እንደመጣን ዞር ብለን ስንመለከት ግን የምንረዳው ከዚህ አባባል በጣም የተለየ ሁኔታ ነው። አስተዳደሩ በጣም ተጨማልቋል፤ ኢኮኖሚው ከቀን ቀን ወደአዘቅት እየወረደ ነው።የሰፊው ሕዝብ ችግር ከቀን ቀን እየተባባሰ በመሄድ ላይ ነው። የእንቅስቃሴው ተስፋ የውኃ ሽታ ሊሆን ነው ወይ? የደረስንበት ሁኔታ ደብዛዛ ስእል ባጭሩ የሚከተለውን ይመስላል።

 የአስተዳደሩ ጉዳይ፣

እንዳልካቸው መኮንን ያጨማልቀውን ያስተዳደር ጉዳይ ደርጉ አባብሶታል። ልጅ፣ ሚኒስቴር እየተባሉ ሲቀለቡ የነበሩትን የንጉሡን ዝርያዎችና የእንዳልካቸውን ጭፍራዎች እስካሁን ድረስ በሚኒስቴርነት አቆይቶአቸዋል። እነበላቸው ጀማነህን፣ እነበለጠ ገ/ፃድቅን፣ እነበላቸው አሥራትን የመሳሰሉትን እልም ያሉ አድሃሪዎች ለውጥ ለውጥ እያለ የሚጮኽው ደርግ ጠንካራ፣ ተራማጅና ቅን አስተዳዳሪዎች በሚያስፈልጉበት በዛሬው ጊዜ ባለስልጣኖች አድርጎአቸዋል። የመሳፍንትን አገዛዝ አጠፋለሁ የሚለው ደርግ ጥቂት መሳፍንትን በእስር ቤት ከማቆየቱ በስተቀር የመሳፍንቱን ሥርዓት ጨርሶ አልነካውም። ግማሾቹም ከላይ እንደጠቀስነው ሚኒስትሮችና እንደራሴዎች ናቸው። ለነርሱ ቁንጮ ንጉሱ ያሳደገውን፣ የፖለቲካ ብስለት የሌለውን፣ የኢምፔሪያሊስቶች አሻንጉሊት የሆነውን አማንን አድርጎአል።

ሚንስተር ተብለው የተሾሙትም ቢሆኑ ከአማካሪነት ደረጃ አልፈው ምንም የሚረባ ነገር መሥራት አልቻሉም። ዛሬ ትላልቅ ውሳኔዎች በፍጥነትና በተቀላጠፈ ሁኔታ መውሰድ ሲገባቸው ሚኒስቴሮቹ ምንም አይነት ውሳኔ ያላደረጉ ፈቃድ ሳያስተላልፉ ቢሮ ታቅፈው ይውላሉ። አነስተኛዋ አሉታዊ ውሳኔ ከክፍል ሹም ወደዴሬክተር፣ ከዴሬክተር ወደመምሪያ ሹም ወደ ሚኒስቴር ሄዳ ለደርጉ ትቀርባለች፤ ተመልሳ ወደታች እስክትወርድ ሕዝቡ ይጨነቃል፣ ይቸገራል፣ይጉላላል። ደርጉ ግን ለዚህ አብይ ችግር ያገኘው መፍትሄ ስም መለዋወጥ፣ ግዛቱን አስተዳደር ማለት፣ መስሪያ ቤቶችን እዚህም እዚያም መቆለል፣ ላንዳንድ ግለሰቦች ትከሻ የሚያጎብጥ ስልጣን ማሸከም፣ ብዙዎቹን ያለ ሥራ ቁጭ አድርጎ የሕዝቡን አንጡራ ገንዘብ በከንቱ ማባከን፤ ሁሉን ነገር እኔ ካላየሁ በማለት ሥራውን መጎተትና ማራዘም ነው።

የድርቁ ጉዳይ፣

ሽመልስ አዱኛ በቴሌቪዥን እየቀረበ ሲደሰኩር ተሰማ አባደራሽ ደቂቃ የማይቋረጠውን ባዶ ልፍለፋውን ያምቦለቡላል። ሁለቱም ባለስልጣኖች በየቦታው እየዞሩ፣ ቼክ እየሰበሰቡ እግዜር ይስጥልን፣ ስለተራበው የኢትዮጵያ ሕዝብ እናመሰግናለን፤ እርዳታው ከፍ ያለ ቢሆንም ችግሩ ደግሞ በጣም ከባድ ነው፤ ወደፊትም በለጥና ጠቀም አድርገው እንደሚሰጡ ተስፋ አደርጋለሁ ወዘተ….እያሉ የኮክቴል ብርጭቆ ሲያጋጩ ይውላሉ። ዋናው ሥራቸው እየዞሩ ገንዘብ መልቀምና ዲስኩር ማፍሰስ ነው። ሕዝቡ ግን አሁንም በረሃብ እንደቅጠል ይረግፋል፤ ቢሮክራሲው እየጨመረ፣ ሥራው እየተጎተተ ድርቁ በመስፋፋት ላይ ይገኛል። ኦጋዴን ሌላው ወሎ ሆኖአል። እነሽመልስ ችግሩን የሚገልጡት በብዙ ሺህ የሚቆጠር ሕዝብ ካለቀ፣ ሰማንያ በመቶ የሚሆነው ከብት ከወደመ በኋላ ነው። ታዲያ ነገሩ ከበፊቱ ምን ያህል ተለየ? እንደራሴው፣ አውራጃ ገዥው /ስሙም ቢለወጥ/ ወረዳ ገዢው፣ እያንዳንዱ ሚኒስቴር ሚሲዮኖቹና የአሜሪካ፤ የእንግሊዝ፤ የጀርመን ሰላዮች የየራሳቸው የልማት፣ የማቋቋሚያ፣ የዚህ የዚያ ፕላን እያሉ በተዘበራረቀ ሁኔታ ውርውር ይላሉ። ተሰማ አባደራሽ ከኪሱ የሚያወጣውን እስታትስቲክስ እንደውዳሴማርያም አንባቢ ወይም እንደ ሰይጣን ጎታች ያወርደዋል። ድርቅ ግን በጸሎት ወይም በምትሀት የሚጠፋ ሳይሆን በተቀላጠፈ ሥራ ብቻ የሚለወጥ በመሆኑ ፈቅ አላለም፤ እንዳውም ብሷል። ችግረኛውም መጠለያ ጣቢያው እየተጣበበ በዋናው ከተማ በኮሚሲዮኑ አካባቢ ጭምር ውጭ ወድቆ ይታያል። ደርጉ ከነቅጥልጥሎቹ በኦጋዴን በኤርትራ በጎሙጎፋ በቦረና ለሚያልቀው ሕዝብ ተጠያቂ መሆኑን የዘነጋው ይመስላል። እነአክሊሉ በወሎ ጉዳይ እንደ ተጠየቁት ደርጉም በእነዚህ ክፍለሃገሮች ጉዳይ ተጠያቂ መሆኑ አይቀርም። ድርቅ መስፋፋቱን ስለአመነ፣ መሪዎቹ ሄደው ስለጎበኙት፣ እርዳታ እርዳታ ብሎ ስለአስተጋባ ብቻ ድርቁ እንዳይስፋፋ የመከላከሉ ኃላፊነት ከራሱ ላይ የሚወርድለት መስሎታል።

የመርማሪ ኮሚሲዮን ጉዳይ፣

በአድሃሪው ፕሮፌሰር መስፍን የሚመራው መርማሪ ኮሚሲዮን የወሎን ጉዳይ ብቻ እንኳን ለማጠናቀቅ ብዙ ወራት ሲፈጅ፣ የአስተዳደርና የፍርድ በደልን፣ ያላግባብ መበልፀግ ምርመራ ለማገባደድ ስንት አመት እንደሚፈጅ ለመገመት ይቻላል። ኃይለሥላሴ ባወጀውና ከሁኔታው ጋር በማይሄድ በተመሰቃቀለ ሁኔታ በወጣ ህግ ላይ ተመስርቶ እየሰራ ምንም ውጤት እንደማያመጣ ሳይታለም የተፈታ ነው። ታዲያ ደርጉ በተለመደው አመንችነቱ ለምርመራ ኮሚሲኑ ከፍተኛ ገንዘብ እየከፈለ በሌላ በኩል ደግሞ የጦር ፍርድ ቤት ያቋቁማል። አቤቱታውን ለምርመራ ኮሚሽኑ ሲያቀርብ የነበረው ሕዝብ እንደገና ለጦር ፍርድ ቤቱ እንዲያቀርብ ታዟል። ልክ የአጼንና የአክሊሉ ኃብተወልድን ተደራራቢ መስሪያ ቤቶች ማቋቋም አይነት አሰራር መሆኑ ነው። ግፈኛውን አፄ ኃይለሥላሴን፣ ሌባውን ልጁን አስፋወሰንን፣ ዘራፊዋን ተናኘወርቅንና ሌሎቹ የንጉሱን ወላጆች እንዳይመረምር ደርጉ ኮሚሲዮኑን ከልክሎአል፤ አንዴ ሲያባብል አንዴ ሲሳደብ እያመቀመቀ የንጉሳዊ ደም ጠባቂ ሆኖአል። ፍርዱ ከተፋጠነና ትክክለኛ ፍርድ ከተሰጠ አድሃሪ ኃይሎችን ለማባበያ፣ ሕዝቡን ለመወናበጃ በመያዣ መልክ ያስቀመጣቸውን መኳንንት ስለሚያጣ የተያዙትን ባለስልጣኖች በቶሎ ለፍርድ ለማቅረብ አይፈልግም። መርማሪ ኮሚሲዮኑ ውስጥም ቢሆን ሥራውን ለማፋጠንና በቶሎ ለማገባደድ የሚፈልጉትን ለሕዝብ ተቆርቋሪ የሆኑ ጥቂት አባሎች ሥራ በወታደሩ ተመራጮችና በአንዳንድ አድሃሪዎች እንዲጎተትባቸው ያደርጋል። እንዲያውም፣ የጉድ ጉድ፣ ያላግባብ የያዛቸውን ተራማጆች እነዶክተር እሸቱ ጮሌንና ኮሎኔል እምሩ ወንዴን፣ የምድር ጦር መሐንዲስና የአርሚአቬሽን አባሎችን: እንዲሁም ሌሎች የሕዝብ ወገኖችን በቅድሚያ ያለ ምርመራ በአወናባጆቹ የጦር ፍርድ ቤት አግብቶ ለማስቀጣት በመዘጋጀት ላይ መሆኑ ተደርሶበታል። ይህም የሚያሳየው ደርጉ ቆርጦ የተነሳው ሥራአጦችን በጥይት ለመደብደብና ተራማጆችን ለማጥፋት ብቻ መሆኑን ነው። ታዲያ ሰፊው ሕዝብ በደርጉ ላይ እንዴት እምነት ሊኖረው ይችላል?

የመሬት ይዞታው ጉዳይ፣

ስለመሬት ይዞታውም የወታደሮቹ መንግሥት ይህንኑ የማመንታት ጠባዩን፣ ዝርክርክ አሰራሩን ያሳያል። በአንድ በኩል አድሃሪው ሚኒስቴር በለጠ የዘመዶቹንና የወገኖቹን፣ እንዲሁም የነዘውዴ ገብረሥላሴን፣ የነተካልኝ ገዳሙን ሰፋፊ መሬቶች ከውርስ ለማዳን ይታገላል። በሌላ በኩል አንዳንድ የደርጉ አፈቀላጤዎች የፊውዳሉን አገዛዝ መሰረት ለማፍረስ መሬትን የሕዝብ ልናደርግ ነው ይላሉ። በጠቅላላው ግን በየቦታው ደርጉ የጭሰኛውን ንቅናቄ ለመስበር ቆርጦ ከመነሳቱ የተነሳ መሪ ሊሆን ይችላል ብሎ የሚገምተውንና በሕዝቡ ዘንድ ተደማጭነት ያለውን ሁሉ በየክፍለሃገሩ ያስራል፣ ያስፈራራል። የመሬት ይዞታን ኤክስፐርቶች አንዴ አንዱን አይነት እንዴ ሌላውን አይነት ህግ አጥኑ እያለ ያወናብዳል። ስለድርቅ ቀበሌዎች ከሌላው አገር የተለየ የመሬት ይዞታ ልናወጣ ነው እያለ ኮለኔል ተሰማ ይዘባርቃል። የመሬት ይዞታ ለውጥ በኤክስፐርት፣ በቀላድ ጣይ ወይም በወታደር ብቻ ሊሰራ እንደማይቻል እና የመሬት ድልድልንም ሆነ ዘላቂ ለውጥ ለማምጣት የሚቻለው በሰፊው ሕዝብ ድርጅቶች አማካይነት መሆኑን ደርጉ አላምን ብሏል። ባለርስትን ከጭሰኛ የሚያስማማ ህግ ይፈልጋል። እንዲህ አይነት ህግ ስለማይገኝ፣ ገዢ መደብ ከተገዢ መደብ ሊስማማ ስለማይችል የደርጉ ልፋት ጊዜ ለማግኘት፣ ፋታ ለማግኘት፣ ስልጣኑን ለማረጋገጥ እንደሆነ በየቀኑ እየጎላ ይታያል። እነደእንዳልካቸው ፋታ ስጡኝ፣ ስድስት ወር ስጡኝ፣ ጥናት ይጠናል እያለ እንደሚያወናብድ አይጠረጠርም። ታዲያ ይህ ማወናበድ እንደማያዋጣ ከነአጤ ኃይለሥላሴ እንኳን ለመማር አይችልም ማለት ነው ?

የዘመቻው ጉዳይ፣

የእውቀትና የሥራ ዘመቻ የተባለውን ዝግጅት እንደ ሌላው የደርጉ ሥራ ሁሉ ዝብርቅርቅ ያለ፣ በቂ ጥናት የሌለው ለማወናበድና ስልጣን ላይ ለመቆየት የተጠነሰሰ መሆኑ እየተገለጠ በመሄድ ላይ ነው። የመሬት ይዞታውን ህግ ከዘመቻው በፊት እናወጣለን ብለው መለፈፍ ከጀመሩ ወደ ሁለት ወር ያህል ሊሆነው ነው። ህጉም አልወጣ ዘመቻውም አልተዘጋጀ። አንዳንድ አስቂኝ የሆኑ ከምእራብ ስርዓተ ትምህርት የተቀዱ ፕሮግራሞች ለዘማቾቹ በአንዳንድ ትምህርት ቤት ይሰጣሉ። በሌሎቹ ገና ይዘጋጃል እየተባለ ተማሪና አስተማሪ ሥራ ፈትቶ ቁጭ ብሎአል። የተማረ ሰው በጠማት አገር የትምህርት ዘመን ዝም ብሎ ይባክናል። በከፍተኛ ደመወዝ ከውጭ አገር የመጡ መምህራን የዚችን የድሃ አገር ሃብት ሳይሰሩ ይበላሉ። ስለዝግጅቱ፣ ስለማስተማሪያ ቋንቋ፣ በሚመጣው አመት በሃኪምነት በመሃንዲስነት በአስተማሪነት በቴክኒክ ሙያ በንግድ ሙያ ወዘተ. መመረቅ ስለሚገባቸው ተማሪዎች መዝመት ወይም አለመዝመተረ ሳይጠና ደርጉ ስለ ዩኒፎርምና ስለ ጫማ ያጠናል፤ ጨረታ ያወጣል፤ ቀለሙን ስፌቱን፣ ዘማቹ የሚታጎርበትን እስር ቤት /ካምፕ/ ፕላን ያስጠናል፤ የቀን አበል እየከፈለ የዩንቨርስቲ መምህራን ማንትስና ምንትስ ቦታ ስልክ እንዳለ አይታችሁ ኑ እያለ ይልካል።

ሕዝቡን እናነቃለን እያሉ እስካሁን ያነቁት በማርያም አካባቢ የሚኖረውን ሕዝብ 12 ሰአት ሙሉ የሚያደነቁር ጡረንባቸውን በማስጮህ ብቻ ነው። አጥኑ ብለው በግድ የሰበሰቧቸውን ምሁራን ይዘው በማርሽና በታምቡር አንጎላቸውን አያዛሉ እንኳን በአሥር ወር በእነርሱ አያያዝ በአሥር አመትም የማይፈጽሙትን የሰገራ ዋፈራ፣ የህንጻ አሰራር ዘዴ፣ የአለባበስና የምግብ አመራረጥ ከንቱ ትምህርት ያዘጋጃሉ። በጠቅላላው ዘመቻው ከመብት ጋር፣ ከሕዝባዊ ድርጅቶች ጋር ተያይዞ ቢሆን ኖሮ፣ በቅንነትና በሃቅ የተወጠነ ቢሆን ኖሮ፣ ‘ሂዱና አስተምሩ’ ሳይሆን ‘ሄደን እንማር’ በሚል ኣላማ የታቀደ ቢሆን ኖሮ፣ በደንቆሮና በጭፍን ግዳጅ እንደጋሪ ፈረስ አይኑን ተጋርዶ አፉን ተሸብቦ በጠመንጃና በሳንጃ ፍራቻ መዝመት ሳይሆን ዘመቻው በውዴታና በዘማቾቹ የሀገር ፍቅር የተገፋፋ ቢሆን ኖሮ እንዴት ያለ ጥሩ ዘመቻ፣ ፍሬያማ ዘመቻ በሆነ ነበር? ሰኞ ማታ በማወናበጃ ቴሌቪዥናቸው ስለኪውባ ወጣቶች ዘመቻ አወናባጅ መኮንኖቻችን ያሳዩት ፕሮግራም የሚያሳየው የእነርሱን አይነት የማወናበጃ ትርኪምርኪ ሳይሆን ከላይ የጠቀስነውን አይነት እውነተኛ ሕዝባዊ ዘመቻ ነው።

ስለ ኢኮኖሚ፣

ደርጉ ሥራ ከጀመረ ጀምሮ የአገሪቱን ኢኮኖሚ ለማንኮታኮት በአጭር የታጠቀ ይመስላል። አስቸኳይ እርምጃዎች በሚኒስቴሮቹ አይወሰዱም፣ በገጠሩም ቢሆን ጊዜያዊ እርምጃ እንኳን ባለመወሰዱ በባለመሬቱም ሆነ በጭሰኛው በኩል እርሻን የማሻሻሉ ጉዳይ ተዳክሟል፤ ጭሰኛው በስጋት ላይ ስላለ እርሻውን ማሻሻል ካቆመ ዘመን የለውም። ባለመሬትና ጭሰኛ ተፋጥጠው በብዙ ስፍራ የእርሻው ሥራ በሚገባ አልተሰራም። በዚህ ላይ ደርጉ ባስከበራቸው የከበርቴ እርሻዎች ውስጥ ከቦዘንተኝነቱ የተነሳ የደረሰው ሰብል እየረገፈ ነው። ጠባቂ ያጡ ከብቶች፣ መሳሪያዎች፣ ንብረቶች በመባከን ላይ ይገኛሉ። የመሬቱ ህግ በመዘግየቱ በሚፈጠረው ግጭት ወደፊት ብዙ ሰብል እንደሚባክን አያጠራጥርም። በከተማም ታክቲካዊ መንገድ መከተል የማይችለው ወታደራዊ ደርግ አነስተኛ ነጋዴዎች አስደንግጦአቸዋል። ያዝ ለቀቅ የሚያደርጋቸውም የውጭ ከበርቴዎች ከውጭ እቃ ማስመጣት፣ ከውስጥ ገዝቶ መላክ እየቀነሱ ናቸው። እንዲያውም አብዛኞቹ ገንዘባቸውን ይዘው እየሾለኩ በማውጣት ላይ መሆናቸው ቀደም ብሎ ታውቋል። ወታደራዊው መንግሥት የወረሰውን የመኳንንት ንብረት እንደማንቀሳቀስ ዝምብሎ ስለጉለተው ኢኮኖሚውን ማንቀሳቀስ ሲችል አዳክሞታል፣ የተጀመሩ ሕንፃዎች እንኳን ቆመዋል፣ አዲስ ኢንቨስትመንቶች ተቋርጠዋል፣ ኑሮ ሽቅብ እየናረ ሲሄድ ሠራተኛውና ንዑስ ከበርቴው በጣም ተቸግሯል፤ ይህ ሁሉ ተደማመሮ የስርአጥ ሰራዊት ያለመጠን እየበዛ ሄዷል።ደርጉ ለሁኔታው ያገኘው መልስ አትናገሩ አትሰብስቡ ሥራ አትፈልጉ እያለ ሥራአጡን በጥይት መደብደብ ብቻ ነው።

በጠቅላላው የትም አገር የፋሽስት አገዛዝ ለሰፊው ሕዝብና ለሃገር የማይበጅ መሆኑ ሲታወቅ የኛዎቹ ፋሽስቶች ሲያመነቱ ስልጣን ከእጃችን ያመልጠናል ብለው በመንቀጥቀጥ፣ ጭሰኛውንና ድሃውን ገበሬ፣ ሠራተኛውን ተማሪውን አስተማሪውን ትልቅ የችግር አዘቅት ውስጥ በመጨመር ላይ ናቸው። የተባ የነቃ አስተዳደር ሲያስፈልገን ደርጉ ቀሰስተኛ ዳተኛ ራስወዳድ ለስልጣን ስግብግብ ሆነብን።ሰፊው ሕዝብ መንገዱ ከእንግዲህ ይበልጥ ግልፅ እየሆነለት በመሄድ ላይ ነው። ደርግ የሚባለው ነገር አላዋጣም፤ መሰረታዊ ለውጥ መምጣት አለበት። ለዚህም የአብዮት ኃይሎች የሚዘጋጁበት ዲሞክራሲያዊ የሆነ ጊዜያዊ ሕዝባዊ መንግሥት ይቋቋም ሲባል አመቅማቂው ደርግ የባጡን የቆጡን እየቀባጠረ መንገዱን መምረጥ አቅቶታል። መውደቂያው እሩቅ አይደለም። ሕዝባዊ ኃይሎች ያሸንፋሉ።