ለውጥ ዛሬ በሁላችንም ዘንድ የተለመደ ቃል ነው፣ ረዘም ላለ ጊዜ የብዙዎቻችን ምኞት እንደነበር ባለፈው የካቲትና ከዚያም ወዲህ ተደጋግሞ ታይቷል። ለውጥን ፊት ለፊት መቃወም የሚፈልጉት በጣም ጥቂቶች ሲሆኑ የቀረው ሁሉ የለውጥ ደጋፊ ነው። ብዙዎቻችን እምንለያየው ግን ምን አይነት ለውጥ እሚለው ጥያቄ ላይ ነው።

መሰረታዊ ለውጥ በርከት ካሉ ዓመታት ጀምሮ በኢትዮጵያ ተማሪዎች ማህበራትና ባንዳንድ የሰፊው ሕዝብ ወገኖች አካባቢ ሲሰማ ቆይቷል። በሌላ በኩል ደግሞ መጠነኛ ጥገና ቢደረግ አስተዳደሩ ቢሻሻል የሰፊው ሕዝብ መብት ሊከበርና ኑሮውም ሊሻሻል ይችላል የሚል ነፋስ ሲነፍስ ነበር።

በአገሪቱ ላይ አንሰራፍቶ መላውን ሕዝብ ሲጨቁንና ሲበዘበዝ የኖረው በኢምፔሪያሊዝም ስር የነበረው የመሳፍንት ስርአት የአገሪቱን የኤኮኖሚ አቋም ጨርሶ አበላሸ፣ የጥቂት ሃብታሞችን ጥቅምና ደህንነት ብቻ በመጠበቅ ሰፊውን ሕዝብ በረሃብ መቅሰፍት አስመታው። ከየካቲት 66 ወዲህ የመሰረታዊ ለውጥ ጥያቄ በመላ ኢትዮጵያ እንዳስታጋባ ነው። መሰረታዊ ለውጥ ዋና የጊዜው ጥሪ ነው ለማለት ይቻላል።

ታዲያ መሰረታዊ ለውጥ በርግጥ ምንድነው? መሠረታዊ ለውጥ ምን እንደሆን በትክክል መረዳት ያስፈልጋል። መሰረታዊ ለውጥ ሲባል አንድን አምባገነን የጭቆና አገዛዝ በሌላ አምባገነን የጭቆና አገዛዝ መተካት አይደለም፣ ጌታ የመቀያየር ጉዳይ ሊሆን አይችልም። በአጠቃላይ አነጋገር መሰረታዊ ለውጥ ሲባል በጨቋኝና በተጨቋኝ በበዝባዥና በተበዝባዥ መደቦች መካከል ያለውን የኢኮኖሚና የፖለቲካ ግንኙነት ሙልጭ አድርጐ አፍርሶ ሌላ አዲስ ግንኙነት መመስረት ማለት ነው፣ የተለመዱት የብዝበዛና የጭቆና መሳሪያዎች መፍረስና መንኮታኮት ማለት ነው፣ በባለመሬትና በጭሰኛ በላብአደሩና በከበርቴው መካከል ያለውን የተዛባና አድሃሪ ግንኙነት መፋቅና የሰፊውን ሕዝብ መብትና ጥቅም የሚያስከብርና የሚጠብቅ አዲስ ግንኙነት መመስረት ማለት ነው፣ የፖለቲካ ስልጣንን ከጥቂት መሳፍንትና መኳንንት እጅ ማስገባት ማለት ነው። መሰረታዊ ለውጥ የሁሉም ዜጋ እኩልነት መደብ ብሄር፣ ጾታና እምነት ሳይለይ በትክክል የሚጠበቅበት የፖለቲካና የኤኮኖሚ አቋም መመስረት ማለት ነው። መሰረታዊ ለውጥ ከዚህ ያነሰ ሊሆን አይችልም።

በቁጥር በጣም ያነሱ የገዥ መደብ አባሎች በብዙ ሚልዮን የሚቆጠረውን ሕዝብ የሥራ ፍሬ በመግፈፍ የራሳቸውን ጥቅም ያካብታሉ፣ በርካታው ለፍቶአደር ሕዝብ ሰርቶ ያመረተውን እየተገፈፈ በችግር አለንጋ ይገረፋል። ገበሬው – የገጠር ሕዝብ – በጣም ወደኋላ በቀሩ የእርሻ መሳሪያዎች አርሶ ያመረተውን ሰብል ግማሹን ያህል ለባለመሬቱ አሳልፎ እንዲሰጥ ይገደዳል። ላብአደሩም ለፍቶ የሚያፈራውን የጉልበቱን ፍሬ አይጠቀምበትም፣ አብዛኛው እጅ ለከበርቴው ይሄዳል፣ ላብአደሩ እንዳይሞት ያህል ብቻ ከጉልበቱ ፍሬ በደመወዝ መልክ ጥቂት ይወረወርለታል።

በአነስተኛ ንግድና በልዩ ልዩ የእጅ ሥራ ዘርፎች የሚተዳደረው ንኡስ ከበርቴና ከተማዎቹን ያስጨነቀው የሥራአጥ ሰራዊትም በዚህ በተዳፈነ ኢኮኖሚ ውስጥ ያለአንዳች መተማመኛ የሚንገላወድ ሕዝብ ነው። የነዚህ ሁሉ በዝባዥ የስርአተማህበሩ የበላይ ተጠቃሚዎች የሆኑት መሳፍንት መኳንንት ጥገኛ ከበርቴዎችና የውጭ ከበርቴዎች ናቸው። ስለዚህ የለውጡ ዋና አላማ በነዚህ ተጠቃሚዎችና በተበዝባዡ ሰፊ ሕዝብ መካከል ያለውን የኤኮኖሚ ግንኙነት መቀየር ነው፣ አሁን በሰፊው ሕዝብ ጫንቃ ላይ የተጫነውን የጭቆና ቀንበር አውዘግዝጐ መጣል ነው።

እነዚህንም የሰፊው ሕዝብ ጠላቶች በጠቅላላ መልስ ፊውዳሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም ብለን እናቀርባቸዋለን። የፊውዳሊዝም /ባላባታዊ ስርአት/ ዋናው መሰረቱ መሬት ሲሆን የባለርስትና የጭሰኛ ግንኙነት ካልተወገደና የመሬት ይዞታ ከስርመሰረቱ ካልተለወጠ በስተቀር በቀላሉ ሊጠፋ የሚችል አይደለም። ፊውዳሊዝም ለረጅም ጊዜ አንሰራፍቶ በቆየበት እንደኢትዮጵያ ባለው አገር ውስጥ ከንጉሱና ከመሳፍንቱ እጅ ስልጣንን በመውሰድ ብቻ ፊውዳሊዝምን /የባላባታዊ ስርአትን/ እንደመስሳለን ማለቱ ዘበት ነው።

የስርአቱ መጠበቂያ መሳሪያ የሆነው የቅጥር ወታደር ለጊዜው ቢከዳቸውም የኤኮኖሚ ሃይላቸው እስካልተደመሰሰ ድረስ ባለመሬቶች ጽኑ ትግል ማድረጋቸውና መልሰው ስልጣን መጨበጣቸው አይቀርም። በእነርሱ ላይ የሚነሳው የሕዝብ አመጽ የከበርቴውንም ክፍል ስለሚያሰጋው በተለይም በጥቅምና በልዩ ልዩ ዘዴ የተዛመዷቸው የውጭ ከበርቴዎች በሰፊው ሕዝብ ላይ ጦርነት ማወጃቸው እሙን ነው።

ስለዚህ ማናቸውም የሰፊው ሕዝብ ወገን የሆነ ለውጥ ፈላጊ እነዚህን ሁለት የሕዝብ ጠላቶች ፊውዳሊዝምና ኢምፔሪያሊዝም – ከሚፈልገው ለውጥ ጋር አያይዞ መመልከት ይኖርበታል፣ የነርሱን ብርታትና ድካም ከሰፊው ሕዝብ ብርታትና ድካም ጋር በትክክል ማመዛዘን ይኖርበታል።

አገራችን ያለችበት ሁኔታ ሲታይ ለሰፊው ሕዝብ የሚጠቅም እውነተኛ ለውጥ በባላባታዊ ስርአትና በኤምፔሪያሊዝም ላይ የሚደረግ ቁርጠኛ ዘመቻ ነው። በሰፊው ሕዝብ ኃይል እነዚህን ሁለት ጠላቶች በአንድነት መምታት አለበት፣ ሁለቱንም በኃይል በመደምሰስ በሕዝቡ ላይ ያላቸውን የኤኮኖሚና የፖለቲካ ተጽእኖ ጨርሶ ማጥፋት አለበት፣ መሬትን ወደ ሕዝብ መልሶ በአገሪቱ ውስጥ ያሉትን ዋና ዋና የኢንዱስትሪና የንግድ ድርጅቶች ወርሶ ከኢምፔሪያሊስት ተጽእኖ ነፃ የሆነ ብሄራዊ ኤኮኖሚ መገንባት አለበት። ይህን የማያደርግ ለውጥ ዘላቂነት የለውም፣ ከግቡ አይደርስም፣ተመልሶ እነርሱ እጅ መግባት ይሆናል።

ከየካቲት ወር ጀምሮ በተፋፋመው የሕዝብ እንቅስቃሴ የተገኘውን የለውጥ ፍሬ የቀማው በጥቂት ሴረኞች መኮንኖች የሚመራው ወታደራዊ ደርግ መሰረታዊ ለውጥ እንዳመጣ አድርጐ ራሱን በመቁጠር በየእለቱ የሚያደርገውን ፍሬቢስ ድንፋታ እንሰማለን። የወታደራዊውን ደርግ የሥራ ክንውን ስንመለከት አንዳንድ ተነጣላ ድርጊቶችን ከመፈፀምና ውጤቱ አጠራጣሪ የሆነውን ዘመቻ ከማወጅ በስተቀር ምንም የሚጨበጥ ፍሬ አይታይም፣ ይህንንም አተኩሮ ለተመለከተው ምርጦቹ መሰረታዊ ለውጥ እንዳይደረግ የሚከላከሉ የእውነተኛ ለውጥ እንቅፋት መሆናቸውን በግልጥ ያሳያል።

መሠረታዊ ለውጥ ሊያሰኘው የሚችል አንዳችም እርምጃ አልተወሰደ፣ ንጉሱ ጥቂት መሳፍንትና ባለስልጣኖች ከመታሰራቸው በስተቀር ባላባታዊ ስርአቱ እንዳለ ተትቷል። ጭሰኛው ገበሬም ለባለ መሬቱ እንደተለመደው እንዲገብር ታዟል። የውጭ ከበርቴዎችም እንደልባቸው የላብአደሩን ጉልበት እንዲበዘብዙ ተፈቅዶላቸዋል። እንዲያውም በምርጦቹ የሚነዳው ደርግ /የወታደር መንግሥት/ እውነተኛ ለውጥ ፈላጊዎችን የለውጥን አፈቀላጤዎች ትንፋሽና እንቅስቃሴ ለማፈን የሚያደረገው ጥረት ቀላል አይደለም።

ባላባታዊው ስርአት የምርት ሃይሎችና ዘዴዎች እንዳይስፋፉ ወደኋላ በመጐተቱ የእርሻ መሬቶችን በሙሉ በጥቂት ባለመሬቶች እጅ አጠራቅሞ የአርሶበሌውን ገበሬ ጉልበት በመበዝበዝ በአገሪቱ ውስጥ አንዳንድ አነስተኛ ኢንዱስትሪዎች ቢቋቋሙና ንግድ በመጠኑ መንቀሳቀስ ቢጀምርም ከውጭና ከውስጥ ከበርቴዎች ጋር በመሻረክና የፖለቲካ ጥላ በመስጠት ሰፊውን ሕዝብ ምን ያህል ሲበድለው እንደቆየ ከላይ ለመጥቀስ ሞክረናል። ይኸው ባላባታዊ ኤኮኖሚ ዛሬ ተናግቷል፣ በአዲስ ዘዴና በተሻሻለ የምርት ግንኙነት ካልሆነ በስተቀር እንደበፊቱ ሊቀጥል እንደማይችል በግልጥ ይታያል። ልዩ ልዩ ምክንያት ሊሰጠው ቢሞከርም አገሪቱን ያጥለቀለቀው ረሃብ የባላባታዊው ኤኮኖሚ ውድቀት ምልክት ነው፣ የኤኮኖሚው ውድቀት ውጤት ነው። እንደዚህ አይነቱ ሁኔታ ሊፈታ የሚችለው መሰረታዊ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ለውጥ በማድረግ ብቻ ሲሆን ይህን ለውጥ ሊያመጣ የሚችለው የዚህ ለውጥ ባለቤት የሆነው ሰፊው ሕዝብ ብቻ ነው።

ላብአደሩ፣ ጭሰኛውና ድሃው ገበሬ፣ ተማሪው፣ መምህሩ፣ ምሁሩ፣ ወታደሩ፣ ዝቅተኛው ነግዶ አዳሪ ወዘተ. እነዚህ ሁሉ በለውጡ እንቅስቃሴ ውስጥ በሙሉ ልብ መሳተፍ አለባቸው።መሰረታዊ ለውጥ ሊመጣ የሚችለው በዚህ አይነት መንገድ ብቻ ነው እንጂ እፍኝ በማይሞሉ ሴረኞች ወይም በጠመንጃና በሳንጃ በማስፈራራትና በማስገደድ አይደለም። ይህ ደህና ተደርጐ መታወቅ አለበት።

ካለፈው የካቲት ጀምሮ ሲካሄድ የቆየውና አሁንም በመቀጠል ላይ ያለው ሕዝባዊ እንቅስቃሴ የአጠቃላይና የጠንካራ ድርጅትን አስፈላጊነት በጉልህ አሳይቷል። ሰፊው ሕዝብ ልዩ ልዩ የሙያና የመረዳጃ ድርጅቶች አሉት፣ በእነዚህም አማካይነት ውስጥ ውስጡን ሲታገል የቆየ ቢሆንም በእንደዚህ አይነት ድርጅት የመንግሥት ስልጣን መያዝ አለመቻሉን የየካቲቱ እንቅስቃሴ በይፋ አስረድቷል። የትግሉ ፍሬ ሊነጠቅ የቻለው አጠቃላይና ጠንካራ የትግል ድርጅት ሳይኖረው በመቅረቱ ነው። ሴረኞቹ ጥቂት መኮንኖች እስልጣን ኮርቻ ላይ ፊጥ ለማለት የቻሉት በዚህ ምክንያት ነው። ይህ እውነት ብዙ ጊዜ ተደጋግሞ ተገልጧል። ስለሆነም ከላይ እንደተባለው መሰረታዊ ለውጥ ሊመጣ የሚችለው ሰፊው ሕዝብ በደንብ በአጠቃላይ ተደራጅቶ የሚመራው የራሱ የሆነ ከራሱ የወጣ ሰፊና ጠንካራ ተራማጅ ድርጅት ሲኖረው ብቻ ነው። ያለበለዚያ ምርጦች ሴረኞች ለማጭበርበር እንደሚሞክሩት ያለምንም ድርጅት በጠመንጃና በሳንጃ በማስፈራራትና በፍሬቢስ ኘሮፖጋንዳ በማወናበድ አይደለም። ይህ ሆን ብለው የሚፈጥሩት ውዥንብር አንድ ስንዝር እንኳን ወደፊት አያስኬድም፣ እንዲያውም እስካሁን የተደረገውንና የደረሰውን ስንመለከተው ወደኋላ ብዙ ኪሎሜትር ሄደናል።

በጥቂት የተሸጡ መኮንኖች የሚመራው ወታደራዊው መንግሥት የሰፊውን ሕዝብ መደራጀት እንደማይፈልግ ግልጽ ነው። እንዲያውም አጥብቆ የሚቃወም መሆኑን በፋሽስታዊ ድርጊቶቹ በይፋ ገልጧል። ሰፊውን ሕዝብ አግልሎና በጫማው ስር ረግጦ የመንግሥቱን ስልጣን ለብቻው በሞኖፖል የያዘው ዲሞክራሲን አጥብቆ የሚያወግዘው ሰፊው ሕዝብ ጠንካራና አጠቃላይ የፖለቲካ ድርጅት እንዳያቆምና እውነተኛውን መሰረታዊ ለውጥ እንዳያመጣ ነው። የሰፊውን ሕዝብ ጥያቄና ፍላጐት ከምንም ሳይቆጥርና ትክክለኛውን መንገድ ትቶ ጠማማውን መንገድ በመመረጥ ወታደራዊ መንግሥት ያቋቋመው በጥቂት ራስ ወዳጆች የሚመራው ደርግ ወደመሰረታዊ ለውጥ የገሰገሰውን ሕዝባዊ እንቅስቃሴ ለጊዜው ከማጨናገፍ በቀር ሌላ ምንም ፋይዳ ሊሰራ እንደማይችል የታወቀ ነው። በምንም አይነት ከውድቀትና ከመውደም የሚያድነው የለም። መሰረታዊ ለውጥ ግን ለጊዜው ቢዘገይም መምጣቱን ማንም ሊያስቀረው አይችልም።

የሕዝቡ ቀዳማይ ጥያቄ ፊትም አሁንም ሕዝባዊ መንግሥት ነው። ይህም ለቅንጦት ሳይሆን መሰረታዊውን ለውጥ ለማምጣት ጠንካራና አጠቃላይ ድርጅት ለመመስረት ነው። ጊዚያዊ ሕዝባዊ መንግሥት ሕዝቡ ሰብአዊ መብቶቹንና ነፃነቶቹን ተጐናጽፎ በመደራጀት ባላባታዊ ሥርዓትንና ኢምፔሪያሊዝምን እንዲደመስስና እውነተኛውን ዲሞክራሲ እንዲመሰረት ያስችለዋል። በምርጦቹ የሚመራው ደርግ ግን በማጭበርበር የቀድሞውን መንግሥት ባለሟሎች የሰፊውን ሕዝብ ጠላቶች ከፍተኛ ቢሮክራቶችን መርጦ ‘የመማክርት ሸንጐ አቋቁሜላችኋለሁ’ በማለት ዴሞክራሲን ዘቅዝቆ በመስቀል አፌዘባት። በዲሞክራሲ ማፌዝና ሕዝቡ አይኑን አልከፈተም ብሎ መናቅ ራስን ከሁሉ በላይ በማድረግ መለኮታዊ ነኝ ማለት ለአጤ ኃይለሥላሴ እንኳን እንዳልበጀውና በመጨረሻ ከውርደት አዘቅት ውስጥ እንደጣለው መገንዘብ እንዴት ያቅታል? ምርጦቹ ከዚህ ትንሽ ትምህርት እንኳን ለመቅሰም አለመቻላቸው ያስገርማል።

ባሁኑ በኢትዮጵያችን ሁኔታ ድርጅትና ዴሞክራሲ የሚለያዩ ነገሮች አለመሆናቸው ግልጽ ነው። ዴሞክራሲን መጠየቅና ለዴሞክራሲ መታገል ያስፈልጋል። ማስፈለግ ብቻ ሳይሆን ግዴታም ነው። ሌላም ምርጫ ሌላው መንገድ ባርነት የፊውዳሊዝምንና የኢምፔሪያሊዝምን እንዲሁም የፋሽዝምን የብዝበዛና የጭቆና ቀንበር ተሸክሞ ማቃሰት ነው። ከሰላማዊው ሕዝብና ከወታደሩ በምርጫ የተውጣጣ ጊዚያዊ ሕዝባዊ መንግሥት ተቋቁሞ ዋና ዋና የሕዝብ መብቶችንና ነፃነቶችን እንዲያስከብርና ሥራ ላይ እንዲያውል ሁሉም ሀሞቱን ኮስተር አድርጐ አስፈላጊውን መስዋአትነት ተቀብሎ መታገል መጋደል አለበት።የሚያዋጣው መታገል መደራጀት ለከፍተኛ ትግል ለመሰረታዊ ለውጥ ከባዱንና መራራውን ትግል አሁኑኑ ወገብን ጠበቅ አድርጐ መጋተር ነው። ይህ ብቻ ነው ዘለቄታ ያለው፣ ይህ ብቻ ነው የሚያዋጣው።

እንግዲህ ባሁኑ ጊዜ ተራማጅ የሰፊው ሕዝብ ወገኖች ለምን ዴሞክራሲ ዴሞክራሲ የሕዝብ መንግሥት የሕዝብ መንግሥት እንደሚሉ፣ ከወታደሩና ከሰላማዊው ሕዝብ የተውጣጣ ጊዜያዊ መንግሥት እንዲቋቋም እንደሚፈልጉና ለዚህም እንደሚታገሉ ላንዳንድ ሁኔታውን በደንብ ላልተረዱና ተረድተው ደግሞ የግል ጥቅማቸውን በመፈለግ ለማወናበድ ለሚፈልጉ ሁሉ ግልጽ ወሆን አለበት።

ይህ ሁሉ የሚያስፈልገው ከዚህ በላይ ከፍ ብሎ የተመለከተውን አይነት መሰረታዊ ለውጥ ለማምጣት መንገድ እንዲጠርግ ነው፣ ወደዚህ ግብ እንዲያቀርበን ነው፣ እውነተኛውን መሰረታዊ ለውጥ ለማምጣት እንድንችል ነው፣ ከሰፊው ሕዝብ አንዳንድ በሚገባ ያልነቁ ሕዝቦች የፖለቲካ ንቃታቸው የበለጠ ከፍ እንዲል ነው።

ሆኖም አንዳንድ አድርባዩች የሰፊውን ሕዝብ ትግል ዋጋቢስ ለማድረግ ይሞክራሉ፣ የፋሺስቶቹ መሳሪያ በመሆን የሰፊውን ሕዝብ ግንባር ቀደም ታጋዩች ስልጣን ፈላጊዎች ናቸው በማለት ያወግዛሉ፣ ክህደታቸውንና አወናባጅነታቸውን በማይጨበጡና በማይዳሰሱ ከንቱ ቃላት ለመሸፈን ይሞክራሉ፣ ግን እንደቢጤዎቻቸው ከታሪክ ፍርድ አያመልጡም፣ አወናባጅነታቸው ይከሰትባቸዋል፣ የክህደታቸውን ጽዋ ፉት ከማለት አያመልጡም፣ ሥራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው ነውና ድርጊታቸውና ተንኮላቸው ያጋልጣቸዋል፣ አደናቅፎ ይጥላቸዋል።

የእውነተኛ ተራማዶች የሃቀኛ የሕዝብ ወገኖች ቦታ ከሰፊው ሕዝብ ጐን ተሰልፎ ባለፈው የካቲት የፈነዳውን የትግል ቋያ ማፋፋም ነው፣ ለዲሞክራሲያዊው ትግል ለእውነተኛው የሕዝብ መንግሥት ትግል መደራጀትና ማደራጀት ነው። በግንባር ቀደምትነት ሲታገሉ የቆዩትና አሁንም ይህንኑ ስፍራቸውን ይዘው የሚገኙት እርስበርሳቸው መፈላለግ አንድነታቸውን ማጠንከርና መደራጀት ይኖርባቸዋል። ሰፊውንም ሕዝብ ለትግሉ መቀስቀስና ማደራጀት፣ የፖለቲካ ንቃቱ የበለጠ ከፍ እንዲል መካከሉ ገብተው አብረው እንዲሰለፉ ያስፈልጋል። የሬቮሉሽናውያን ታሪካዊ ስፍራ ሰፊው ሕዝብ መካከል ነው፣ የትግሉ ሜዳ እዚህ ነው። የጊዜው ታሪካዊ ተግባራቸውም ከሰፊው ሕዝብ ጋር አብረው በመሰለፍና በመደራጀት ለዲሞክራሲ ለሕዝባዊ መንግሥት የሚያረገውን ትግል ማንቀሳቀስና ከግቡ እንዲደርስ ማድረግ ነው። የእውነተኛ ተራማጆችና ሪቮሉሽናውያን ስፍራ የሰፊው ሕዝብ የፊት ደጀን በመሆን ትግሉን ያላአንዳች ማወላወልና ወደ ኋላ ማለት መምራት ነው።