ባለፈው የካቲት ወር የጋራ መግለጫው ከመውጣቱ በኋላም ሆነ ከዚያ በፊት፣ በመኢሶንና ባንዳንድ የህብረቱ አባል ድርጅቶች መካከል እውነተኛ የልዩነት ነጥብ ሆኖ የቀየረው የብሄረሰቦች ጥያቄ ነው። ከነዚህ ድርጅቶች ጋር በፕሮግራሞቻችን ደረጃ ልዩነቶች አሉ። ግን ይህ ብቻ ሳይሆን፣ በቲኦሪው ደረጃና እንደዚሁም በዛሬይቱ ኢትዮጵያ ተጨባጭ ሁኔታ ጥያቄውን እንዴት መመልከት አለብን በሚለው ላይ ልዩነቶች አሉ። ይሁንናም፣ እስከዛሬ ድረስ፣ ድርጅታችን ከማንኛውም ሌላ የህብረቱ አባል ድርጅት ጋር የይፋ ክርክር በጽሁፍ አልጀመረም። ለምን?

ድርጅታችን በብሄረሰብ ጥያቄ ላይ በተለይና በሌሎችም አንዳንድ ጥያቄዎች ላይ ባጠቃላይ የይፋ ክርክርን ያልጀመረው፣ የኢትዮጵያ አብዮት አሁን በደረሰበት ደረጃ፣ ለአብዮቱ ወደፊት መግፋት እና ለተራማጆች የተፋጠነ ህብረት ሲባል፣ ከልዩነት ነጥቦች ይልቅ በስምምነት ነጥቦች ላይ ማተኮሩ ይበልጥ ስለሚጠቅምና እንደዚሁም አብዮቱ እየገፋ ሲሄድ የልዩነት ነጥቦቹ እየጠሩ ሊሄዱ ይችላሉ በሚል ነበር። ይሆነናም የእርስ በርስ ውይይቶቹም ሆኑ የህብረት ውይይቶች በተካሄዱበት ወቅት ሁሉ፣ ያለንን አስተያየት ለሌሎች ድርጅቶች ጓዶቻችን ከመሰንዘር ፈጽሞ አልተቆጠብንም። በፅሁፍ ክርክር ለመክፈት የመቆጠብ አቋማችንን ግን ሌሎቹ ከኛ ጋር ያስተሳሰብ ልዩነት የላቸው ጓዶች የተረዱልን አይመስለንም። ስለሆነም፣ በኛ ግምት ስተተኛ ናቸው የምንላቸው ነጥቦች በሰፊው መሰራጨታቸው ብቻ ሳይሆን፣ አንዳንዶቹን እንዲያውም ወደመንግሥት አቋም እስከመለወጥ ድረስ ደርሰዋል።

የብሄረሰቦች ጥያቄና ለርሱ የተሰጠው የሪጅናል ኦቶኖሚ መልስ ከነዚህ አይነት ነጥቦች ውስጥ አንዱ ነው። በብሔረሰብ ጥያቄ ላይ የመኢሶን ፕሮግራም ይዘት በእኛ አስተያየት ፍጹም ማርክሳዊ ሌኒናዊ ስለሆነ፣ የዚህን አስተያየት ተቀራኒ የሚያሳምነን ሰው ወይንም ድርጅት እስኪመጣ ድረስ በእርሱ አንፀናለን። ሪጅናል ኦቶኖሚን በመፈክርና በመፍትሄ ደረጃ የሚያቀርቡት ድርጅቶች አንዳንዴ የሚሉን፣ “የፕሮግራም አቋማችሁ ልክ ነው፤ ግን አሁኑኑ ‘ተግባራዊ መፍትሄን’ ማቅረብ አለባችሁ” ነው ከዚያም የራሳቸውን አቋም ትክክለኛነት ለማሳመን ሲፈልጉ ስታሊን ሪጅናል ኦቶኖሚን መርጧል፣ ሪጅናል ኦቶኖሚ አማራጭ የሌለው መፍትሄ ነው….. ወዘተ ይላሉ።

በመሠረቱ ግን እንድንከራከርበት ያስፈልጋል ከተባለ፣ ለአንድ ማርክሲስት ሌኒኒስት ድርጅት፣ የብሄረሰቦችን መብት በገደብ የማወቅ ጉዳይ በፍጹም አብዮታዊ አይደለም። ብሄረሰቦች የራሳቸውን እድል የሚወሰን መብት አላቸው ማለት፣ ብሄረሰቦቹ ከፈለጉ ከአንድ ከተወሰነ ግዛት ተገንጥለው የራሳቸው መንግሥት እስከማቋቋም ድረስ መብት አላቸው ማለት እንደሆነ ሌኒንና ስታሊን ደግመው ደጋግመው አስተምረዋል። በዚያውም ግን ይህንን መብት ማወቅ ማለት ደግሞ ብሔሮች ወይንም ብሄረሰቦች ሁሉ ይገንጠሉ ማለት እንዳይደለም ያስተምሩናል። እንዲያውም ይህንን መብት፣ ይህንን ምንም ገደብ ሊደረግበት የማይገባ መብትን በቅድሚያ ማወቁ በብሔሮች ወይንም በብሄረሰቦች መካከል ፍጹም እኩልነትና እንዳለና ለዚህም እኩልነት እንደሚታመን ስለሚያረጋግጥ፣ በአንድ በኩል ብሄረሰቦች ይበልጡን አንድነትን እንዲሹ ያደርጋቸዋል፤ በሌላ በኩል ደግሞ የብሄረሰብን እንቅስቃሴዎች ከመሬት ከበርቴዎችና ከሌሎቹም አድሃሪ መደቦች ቁጥጥር ስር ያወጣቸዋል። ስታሊን “ዳይሌክቲካዊ የምርምር አቀራረብ የሚያስፈልገው አንድ ነገር ቢኖር፣ እርሱም የብሔሮች ጥያቄ ነው” የሚለው እነዚህን መሰረታዊ የመነሻ ነጥቦች በማስታወስ ነው።

በዚህ በብሔረሰቦች ጥያቄ ላይ በሌላ ጊዜና ቦታ በሰፊው እንመለስበታለን እዚህ ላይ ግን ስላለን ልዩነቶች አንዳንድ ነጥቦችን ብቻ አንስተን እንለፍ።

አንደኛ፣ የብሄረሰቦች ጥያቄ፣ እንደ ሌሎች የዲሞክራሲያዊ መብቶች ጥያቄዎች ሁሉ፣ እውነተኛና ዘላቂ መፍትሄውን ሊያገኝ የሚችለው የመንግሥት ስልጣን በሰፊው ሕዝብ እጅ ሲገባ ብቻ ነው።

ሁለተኛ፣ ስታሊን ሪጅናል ኦቶኖሚን የሚመርጠው በአንድ ግዛት ውስጥ ለመቆየት በቅድሚያ ምርጫ ለሚያደርጉት ብሄሮች ወይንም ብሔረሰቦች ነው። ማለትም መጀመርያ የብሔሮች የመገንጠል መብት ይታወቅና ነው ወደ መፍትሄ ሽግግር የሚደረገው። ደግሞም መፍትሔው አንድ ብቻ፣ ለምሳሌ ሪጅናል ኦቶኖሚ ብቻ፣ ሳይሆን ሌሎችም አሉ። ዋናው ቁም ነገር ግን የያንዳንዱ ብሄር ወይንም ብሄረሰብ የፈለገውን አይነት መፍትሄ ለመምረጥ የመቻል መብቱ መታወቅ ነው።

ሶስተኛ፣ ስታሊን ደጋግሞ እንደሚያስተምረን ሁሉ፣ የብሄሮችን ጥያቄ በሚመለከተው በኩል ጊዜ ከተጨባጩ የታሪኩ ሁኔታ መነሳት አለብን እንጂ እንደዚሁ “ተግባራዊ መፍትሄን ማቅረብ አለብን” በሚል፣ በራስ ላይ ሰው ሰራሽ በሆነ መንገድ በተጫነ ግዴታ ይህንን ወይንም ያንን “መፍትሄ” ለማቅረብ መጣደፍ የለብንም። የኢትዮጵያን ታሪክና ህብረተሰቦቿ ያሉበትን ደረጃ በትክክል ብናጤን፣ ይህቺ አገር ከዛሪስት ሩሲያ ቢበልጥ እንጂ በላነሰ መንገድ “የብሄረሰቦች እስር ቤት” ሆና እንደኖረች እንረዳለን። በኢትዮጵያ ጭቁን ብሔረሰቦች ላይ በፊውዳላዊው ሥርዓት የተፈጸሙት እጅግ በጣም አሰቃቂ ስለነበሩ፣ ዛሬም ቢሆን በጨቋኝና በተጨቋኝ ብሄረሰቦች መካከል ብዙ ቂም፣ ጥርጣሬ እና ጥላቻ አለ። በዚህ አይነቱ ሁኔታ ማርክሲስት ሌኒኒስቶች ቅስቀሳቸውን ማተኮር ያለባቸው በብሄረሰቦች ሙሉ የእኩልነት መብቶች ላይ ነው። ስለዚህም ነው መኢሶን “ተግባራዊ መፍትሄ” የሚባለውን ነገር እንደ ሁኔታውና፣ እንደጊዜው፣ እንደመፍትሄ ጠያቂው ብሔረሰብ አይቶ መወሰንን የሚመርጠውና በአሁኑ ወቅት ይበልጡን በእኩልነትና በአንድነት ላይ ቅስቀሳውን የሚያተኮረው።

የኤርትራን ጥያቄ በሚመለከተው በኩል፣ መኢሶን የክፍለ ሃገሩን ከኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት መገንጠል እንደሚቃወም ደጋግሞ በየፅሁፉ አቋም ቢወስድም፣ ደግሞም በተለይ የግንቦት ስምንቱን የጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት የፖሊሲ ውሳኔ በሙሉ ልብ ደግፎ መግለጫ ቢያወጣም፣ አንዳንድ ድርጅቶችና ግለሰቦች፣ መኢሶን የኤርትራን መገንጠል ይደግፋል በማለት በየአካባቢው የሐሰት ዘመቻን አካሂደውብናል። በኤርትራ ጥያቄ ላይ አሁንም ቢሆን መኢሶን የግንቦት 8ን የጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥትን የፖሊሲ ውሳኔ በመደገፍ፣ ችግሩ ሰላማዊ መፍትሄን እንዲያገኝ ጠይቋል። በእርግጥ በአሁኑ ወቅት የኤርትራ ተገንጣይ ድርጅቶች በተለያዩ ደረጃዎች የኢምፔሪያሊዝምና  የአረብ አድሃሪ መንግሥታት መሳሪያዎች ሆነው አብዮቱን ለመቀልበስ ከሚፈልጉ አድሃሪዎች ጋር ተሰልፈዋል። ይሁንና ሰፊው የኤርትራ ሕዝብ መገንጠልን አይፈልግም። ስለዚህም፣ በአሁኑ ወቅት በመካሄድ ላይ ባለው ትግል ውስጥ፣ የኤርትራን ሰፊ ሕዝብ ድጋፍ ለማግኘት መታገል፣ በተቻለ መጠን ይህ ሕዝብ እስከ ዛሬ በተቀበለው ስቃይ ላይ አሁንም እንደገና እንዳይመታ መጠንቀቅ፣ የተገንጣይ ድርጅቶቹ መካከል ያሉትን ቅራኔዎች በመጠቀም እነርሱን ብቸኛ ማድረግ፣ እነዚህ ድርጅቶች ውስጥ ካሉት ተራማጆች ጋር ውይይትን ለመክፈት መጣጣርና አድሃሪዎችን ደግሞ በኃይል መምታት ያስፈልጋል።

ባለፈው የካቲት ወር የኢትዮጵያ ማርክሲስት ሌኒኒስት ድርጅቶች የጋራ መግለጫ በወጣበት ወቅት፣ በኛና ባንዳንድ የህብረቱ አባል ድርጅቶች መካከል የነበረ እውነተኛ የልዩነት ነጥብ የብሄረሰብ ጥያቄ ብቻ ነበር ለማለት ይቻላል። የኢትዮጵያ አብዮት በጣም ፈጣን ነው ተብሏልና፣ ካለፈው ግንቦት ወዲህ ደግሞ ሌሎች የልዩነት ነጥቦች ብቅ ብቅ ማለት የጀመሩ ይመስለናል። “ቢሮክራሲ ይውደም”፣ “የነቃ የተደራጀ፣ የታጠቀ የሰፊው ሕዝብ አመጽ ያሸንፋል” ብለን ከአመት በላይ ሁላችንም አንግበናቸው የቆየን መፈክሮች ወደ ልዩነት ነጥብነት እየተለወጡ የሄዱ ይመስላል። ይሁንናም፣ እነዚህ ገና በጥቁርና ነጭ የመጨረሻ መልካቸውን ይዘው አልመጡምና እነርሱን ለጊዜው ወደ ጎን ትተን፣ በዲሞክራሲያዊ መብቶች ላይ በመካሄድ ላይ የሚገኙትን ክርክሮች መመልከቱ ይጠቅማል። እዚህ ላይ፣ ከጋራ መግለጫው ከዚህ በላይ የተጠቀሰውን አንቀጽ እንደገና ተመልሶ አንባቢ እንዲያጤነው እንጋብዛለን።

መግለጫው “ባስቸኳይ ዲሞክራሲያዊ መብቶች ለጭቁኖች ያለገደብ መታወጅ አለባቸው” ይላል የእነዚህ መብቶች መታወጅ ለምን እንደሚያስፈልግ ምክንያቶች ሲሰጥም 1. “በስውር ታፈነው የሚሰሩ ተራማጅ ድርጅቶች “አብዮቱን ለመቀልበስ ያሰፈሰፉትን አድሃሪያን በይበልጥ ለመቋቋም እንዲችሉ፣ 2. ትግላቸውን በይፋ ለማካሄድ እንዲችሉ  3. ዴሞክራሲያዊ ፓርቲዎችንና ሰፋፊ ድርጅቶችን ለማቋቋም እንዲችሉ ነው ይላል። ከመርሃ ግብሩ 13 ነጥቦችም ሁለተኛው “ይህንን የሰፊውን ሕዝብ መንቃትና በየፈርጁና በየደረጃው መደራጀት ለማገዝ አስፈላጊ የሆኑት ዲሞክራሲያዊ መብቶች በአስቸኳይ እንዲለቀቁ በህብረት መታገል።” ብሏል።  

“ዲሞክራሲያዊ መብቶች ለጭቁኖች ያለገደብ” የሚለውን መፈክር ቢያንስ ቢያንስ ለአንድ አመት ሁሉም ድርጅት ሲያስተጋባው ቆይቷል። ዛሬ ግን አንዳንዶቹን ድርጅቶች ይህ መፈክር በልዩ ልዩ ምክንያቶች ይህ መፈክር ይቀፋቸው ጀምሯል። ለምሳሌ የወዛደር ሊግ ልሳን ወዝ ሰኔ 17 ቀን በወጣው 32ኛው ቁጥሩ፣ “ያለገደብ የሚለው ሀረግ አሁንም ቢሆን አሻሚና የዲሞክራሲ ትርጉም ጽንሰ ሀሳብን ያዝላል” እና መፈክሩ “የዲሞክራሲ መብቶች ለጭቁኖች” በሚለው ይተካ የሚል ሀሳብ አቅርቧል። በገደብ ያለ ገደብ፣ ለምን ለማን፣ የሚለው ክርክር ባለፈው ዓመት በጥቂት ወራት ዲሞክራሲ ሰፍኖ በነበረበት ወቅት በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ብዙ ተተችቶበት ያለቀለት ነገር መሆኑን ስናስታውስ፣ ሊግ አሁንም ይህንን ጥያቄ ማንሳቱ በአጠቃላይ ሰለዲሞክራሲያዊ መብቶች ጉዳይ የመንፈስ ጭንቀት መኖሩን ከማሳየቱ በስተቀር. በእውነቱ በክርክር ላይ የሚጨምረው ምንም አይነት አዲስ ነገር የለም። ይህ ያለቀለት ክርክር ከአመት በኋላ ዛሬ እንዴት ተነሳ?

ግን ከዚህም ይበልጥ የሚያሳስበው ስለመብቶች መለቀቅ ጉዳይ ይህ የወዝ ቁጥር የሚሰነዝረው አስተየየት ነው። በሰፊው እንጠቅሳለን።

“የዲሞክራሲ መብቶች ጭቁኖችን ለወሳኝ ፍልሚያ በከፍተኛ ደረጃ እንዲዘጋጁ በር ከፋች ናቸው። ይሁን እንጂ ጭቁኖች ዲሞክራሲያዊ መብቶች በብቸኝነት ለደህንነታቸው ሊጠቀሙበት የሚችሉት አንድ ማእከል ሲኖራቸው ነው። ቀደም ብለን እንደጠቀስነው ይህ የግራው ክፍል ማዕከል የሚገኘው የተራማጆች ህብረት በውይይትና በትግል ተፈጥሮ በመጠናከር ወደ ውህደት ሲያመራ ብቻ ነው።…..”

ወዝ ቁጥር 32ን ጓዶች ሁሉ ፈልገው ማንበብ አለባቸው፤ ማጥናት አለባቸው። ስለ ዲሞክራሲ ብቻ ሳይሆን ስለሌሎችም ነጥቦች በጣም ጠቃሚ የሆኑ፣ ግን ደግሞ ይህን ያህልም ግልጽ ባልሆነ ቋንቋ ያልተሰነዘሩ አስተያየቶች አሉበት። ስለሆነም፣ ይህኛው ቁጥር ከሌሎች የወዝ ቁጥሮች ለየት ያለ ሆኖ አግኝተነዋልና ይጠና። ዲሞክራሲን በሚመለከተው በኩል ከዚህ በላይ የቀረበው ጥቅስ፣ እንደገባን ከሆነ፣ የሊግ አስተሳሰብ፣ በቀላል አማርኛ፣ የወዛደሩ ፓርቲ ካልተፈጠረ፣ ዴሞክራሲያዊ መብቶች ሊለቀቁ አይገባም ነው። ምክንያቱም “አንድ ማእከል” መኖር ስላለበትና ይህም “የሚገኘው የተራማጆች ህብረት በውይይትና በትግል ተፈጥሮ በመጠናከር ወደ ውህደት ሲያመራ ብቻ” ነውና! ውህደት ማለት የወዛደር ፓርቲ መፈጠር ማለት ነው። የለም የወዛደር ፓርቲ ካልተፈጠረ ማለታችን ሳይሆን፣ ወደ ውህደት “ስናመራ” ማለታችን ነው እንዳይባል፣ ዛሬም፣ በሐምሌ ወር 1969፣ ወደዚያው “በማምራት” ላይ እንደሆንን ነው የሚገባን። በዚህ ሁኔታ እንግዲህ መቼ ነው የተራማጆች ህብረት ተጠናክሮ “ወደ ውህደት አመራ” የሚባለው? ማን ይወስንልናል?

ግን ደግሞ ሌላ የጥቅሱ ነጥብ አለ። ይኽውም የተራማጆች ህብረት “በውይይትና በትግል መጠናከር” ነው። ዲሞክራሲያዊ መብቶች በሌሉበት ሁኔታ ምን አይነት ውይይትና ትግል ነው ሊኖር የሚችለው? ወይንስ ውይይቱና ትግሉ በአሁኑ ወቅት በኅብረት ኮሚቴው፣ ማለትም በ15 ሰዎች መካከል፣ ባንድ ጠረጴዛ ዙሪያ የሚካሄደውን ማለት ነው? መኢሶን በተለያዩ የልሳኑ ቁጥሮች ደጋግሞ እንደገለፀው ሁሉ፣ የተራማጆችን ህብረት ለማጠናከር፣ የወዛደሩን ፓርቲ ለመገንባት፣ ሕዝባዊ አብዮታዊ ግንባሩን ለመመስረትና በጠቅላላውም አብዮቱ ወደፊት ገፍቶ ግቡን እንዲመታ ለማድረግ፣ እነዚህ መብቶች የግድ ባስቸኳይ ያስፈልጋሉ። ስለሆነም፣ የሊግ ጓዶችና የእኛ አቀራረብ ፍጹም ተቃራኒዎች ሆነው እናገኛቸዋለን። እነርሱ የሚሉት የወዛደሩን ፓርቲ ፈጥረን ዲሞክራሲያዊ መብቶቹ ይምጡ ሲሆን፣ እኛ ደግሞ የወዛደሩን ፓርቲ ለመፍጠር ዲሞክራሲያዊ መብቶች ያስፈልጋሉ ነው። እንደሚባለው የመኢሶን “ፍልስፍና” የሚመሠረተው አብዮትን የሚሰራው በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠረው ሰፊው ሕዝብ እንጂ ጥቂት ግለሰቦች ወይንም ቡድኖች አይደሉም በሚለው ላይ ነው።

በዚህ በወዝ 32 ጥቅስ ላይ ሌሎችንም ትችቶች ለማቅረብ ይቻል ነበር። እነርሱን ለአንባቢ እንተውና ወደ መግለጫው ጥቅስ እንመለስ።

መግለጫው ለዴሞክራሲያዊ መብቶች ባስቸኳይ መታወጅ አስፈላጊነት የሚሰጠው የመጀመሪያው ምክንያት፣ “በአሁኑ ወቅት አብዮቱን ለመቀልበስ ያሰፈሰፉትን አድሃርያን በይበልጥ ለመቋቋም” እንዲቻል ነው ይላል። ማንም ተመልካች በግልጽ እንደሚያየው ሁሉ፣ ከየካቲት ወር ወዲህ፣ የተባሉት አድሃሪያን ይበልጥ፣ አስር እጅ ይበልጥ፣ “አሰፈሰፉ” እንጂ በምንም መንገድ ፀረ አብዮት ትግላቸውን አልቀነሱትም። በመግለጫው ትክክለኛ አስተያየት ተመርኩዞ ከተሄደ፣ ዲሞክራሲያዊ መብቶች ከመቼውም ጊዜ ይበልጥ ዛሬ አስፈላጊ ናቸው ተብሎ ታምኖበት እርምጃም ሊወሰድ ሲገባው፣ በአንዳንድ አካባቢዎች ለዴሞክራሲያዊ መብቶች በአሁኑ ወቅት አለማስፈለግ እንዲያውም የአድሃሪች መጠናከርና “ማሰፍሰፍ” እንደ ምክንያት ሆኖ ይቀርብ ጀምሯል። የተጨባጭ ነገሮች ሂደት በግልጽ የሚታይና የዛሬ 6 ወር የተባለውን በተጨባጭ መንገድ እንደሚረጋገጥ ባይኖቻችን እያየን፣ ያን ጊዜ ለአንድ አላማ የተሰጡት ምክንያቶች ዛሬ ለምን ለተቃራኒው አላማ እንደሚቀርቡ ግራ የሚያጋባ ነው! በኛ በኩል አሁንም የምንለው፣ ሰፊው ሕዝብ ጠላቶቹን ይበልጥ ለመቋቋም እንዲችል ይበልጥ መንቃት፣ ይበልጥ መደራጀት፣ ይበልጥ መታጠቅ፣ አለበት ነው። ለዚህም ደግሞ የዲሞክራሲያዊ መብቶች መለቀቅ ሊታለፍ የማይችል አስፈላጊ ነገር ነው።

በመግለጫው ውስጥ “በስውር ታፍነው የሚሠሩ ተራማጅ ድርጅቶች” ስለተባለው፣ አንዳንድ የህብረት ኮሚቴው አባላት፣ “ዲሞክራሲያዊ መብቶች ቢፈቀዱም እንኳን፣ እነዚህ ሕቡዕ ድርጅቶች በይፋ መውጣት የለባቸውም!” የሚል አሰቂኝ ምክንያት እየተሰጠ ነው። እዚህ ላይ ማስታወስ የሚያስፈልገን ቁም ነገር አለ። ይኽውም መኢሶን ዴሞክራሲያዊ መብቶችን የሚጠይቀው ይህን ያህልም ለራሱና ለህቡዕ ድርጅቶች ሳይሆን፣ ለሰፊው ጭቁን ሕዝብ ነው። ይሕ ሕዝብ የንግግርን፣ የጽሑፍን፣ የመስብሰብን፣ የመደራጀትን መብቶች እስካላገኘ ድረስ በፍጥነት ሊነቃና ሊደራጅ አይችልም። በእርግጥ ለሰፊው ሕዝብ አሁንም ቢሆን መብቶች አሉ ይባላል። የአርሶአደር፣ የወዛደርና የሌሎችም ሰርቶ አደሮች ማህበራት አሉ፤ በፈለጋቸው ጊዜ ይሰበሰባሉ፤ የፈለጋቸውን ይናገራሉ፣ ….. ወዘተ ይባላል። ግን አሁን ያለውን ተጨባጭ ሁኔታ አጋኖ ባሸበረቁ ቀለማት ሽፋፍኖ ማቅረብ ነው። ሰፊው ሕዝብ አሁንም ቢሆን፣ በከተማም ሆነ በገጠር፣ በፊውዶ ቡርዧው የመንግሥት አውታሮች ተወጥሮ ተይዟል፤ ከቢሮክራሲውም ጋር ኃይለኛ ትግልን እያካሄደ ነው። ሰፊው ሕዝብ የገዛ እድሉን በገዛ እጆቹ ጨብጧል ከሚባልበት ደረጃ አሁንም ገና በጣም ርቆ ይገኛል። ስለሆነም፣ ጊዜያዊ ወታደራዊ አስተዳደር ደርግ የሰፊው ሕዝብ አጋር እስከሆነ ድረስ ሰፊው ሕዝብ ወደዚያ ደረጃ የሚያቀርቡትን እርምጃዎች ሁሉ በወቅቱ የመውሰድ ኃላፊነት ስላለበት፣ ይህ መንግሥት በሰፊው ሕዝብ እምነት እስከኖረው ድረስ፣ በኛ አስተያየት ዴሞክራሲያዊ መብቶች ለጭቆች ያለ ገደብ እንዲለቀቁ የማድረግ አብዮታዊ ግዴታ አለበት እንላለን።

እንግዲህ ለማጠቃለል ያህል፣ በዚህ ነጥብ ላይ ብዙ ሀተታዎችን ሳንጨምር፣ በአሁኑ ጊዜ በመኢሶንና በሌሎች የህብረት አባል ድርጅቶች መካከል አንድ የቆየ ልዩነትና አሁን ደግሞ አንድ ሌላ እየጎላ የሚሄድ ልዩነት እንዳለ አንገንዘባለን። በጋራ መግለጫው ውስጥም ሆነ በየድርጅቱ ልሳን ውስጥ፣ ህብረቱን ለማጠናከር ዲሞክራሲያዊ የሆነ የፖለቲካና የርዕዮተዓለም ትግልን ማካሄድ እንዳለብን ተደጋግሞ ተገልጿል። ስለዚህም፣ ከአሁን ጀምሮ እነዚህን የልዩነት ነጥቦች ለውይይት ማቅረቡ ይጠቅማል ብለን እንገምታለን። ደግሞም በህብረት ኮሚቴው የጸደቀው የህብረቱ መተዳደሪያ ደንብ ለዚህ አመቺ ሁኔታን ይፈጥራል።